Czerwiec 29, 2019

Lek. Micha艂 D膮browski

Suchy kaszel i drapanie w gardle – jak radzi膰 sobie z uci膮偶liwymi objawami?

Kaszel jest jedn膮 z najcz臋stszych przyczyn wizyt w gabinetach lekarskich. Co wa偶ne, to naturalny mechanizm, maj膮cy na celu oczyszczenie dr贸g oddechowych, kt贸rych problemy mog膮 wi膮za膰 si臋 z wieloma patogennymi czynnikami. Co zatem wywo艂uje suchy kaszel i jak mo偶esz sobie z nim radzi膰?

Co warto wiedzie膰 o kaszlu?

Kaszel, jako jeden z podstawowych fizjologicznych odruch贸w, mo偶e pojawi膰 si臋 w wielu r贸偶nych sytuacjach. Przede wszystkim ma skutkowa膰 os艂abieniem czynnik贸w, kt贸re w danym momencie dra偶ni膮 tkanki dr贸g oddechowych. Sygna艂y o dyskomforcie i zaburzeniu prawid艂owej pracy danych narz膮d贸w mog膮 p艂yn膮膰 z receptor贸w umiejscowionych m.in. w gardle, oskrzelach czy krtani. 

Kaszel to najcz臋艣ciej akt mimowolny, chocia偶 mo偶emy go tak偶e wywo艂a膰 (cia艂o uczy si臋 zar贸wno na poziomie nie艣wiadomym, jak i 艣wiadomym, 偶e to pomocna reakcja). Polega na wyt臋偶onym, nag艂ym wyrzucie powietrza, kt贸re jest g艂臋boko zaczerpni臋te z dolnych dr贸g oddechowych. Nale偶y przy tym pami臋ta膰, 偶e mo偶e przybiera膰 r贸偶ne rodzaje, a ich podzia艂 i prawid艂owe rozpoznanie odgrywaj膮 istotn膮 rol臋 w procesie diagnostycznym. 

Rodzaje kaszlu

  1. Czas trwania:
  • ostry – trwa do 3 tygodni (najcz臋艣ciej przyczyn膮 s膮 infekcje wirusowe, tj. przezi臋bienia),
  • przewlekaj膮cy si臋 – trwa od 3 do 8 tygodni (w du偶ej wi臋kszo艣ci przypadk贸w to kaszel poinfekcyjny),
  • przewlek艂y – trwa powy偶ej 8 tygodni (mo偶e wi膮za膰 si臋 np. z astm膮, refluksem 偶o艂膮dkowo-prze艂ykowym czy te偶 czynnikami psychogennymi).

2. Charakter kaszlu

  • produktywny – to tzw. kaszel mokry, kt贸ry pozwala wykrztusi膰 wydzielin臋 zalegaj膮c膮 w drogach oddechowych,
  • nieproduktywny – nazywamy go inaczej suchym, w jego trakcie nie dochodzi do odkrztuszania plwocin.

Przyczyny kaszlu

Kaszel jest objawem nieswoistym, co oznacza, 偶e mo偶e 艣wiadczy膰 o bardzo r贸偶nych schorzeniach. Kaszel mokry mo偶e by膰 symptomem zaka偶e艅 uk艂adu oddechowego, np. bakteryjnego zapalenia oskrzeli. Je艣li za艣 chodzi o kaszel suchy, mo偶e wi膮za膰 si臋 z:

  • zapaleniem krtani (cz臋sto towarzyszy mu tak偶e chrypka),
  • pocz膮tkiem infekcji,
  • alergi膮,
  • astm膮,
  • chorobami 艣r贸dmi膮偶szowymi p艂uc,
  • niewydolno艣ci膮 serca,
  • cia艂em obcym w drogach oddechowych,
  • skutkami ubocznymi stosowania niekt贸rych lek贸w.

W postawieniu prawid艂owej diagnozy wa偶ne jest przygl膮danie si臋 tak偶e innym, towarzysz膮cym kaszlowi symptomom. Je偶eli to drapanie w gardle, mo偶na rzeczywi艣cie podejrzewa膰 infekcj臋 wirusow膮, kt贸ra jest najcz臋stszym 藕r贸d艂em kaszlu. Co istotne, jest to najd艂u偶ej utrzymuj膮cy si臋 objaw przezi臋bienia. Warto jednak wymieni膰 tak偶e inne przyczyny podra偶nie艅 g贸rnych dr贸g oddechowych, kt贸re mog膮 powodowa膰 jednocze艣nie suchy kaszel i drapanie w gardle:

  • palenie papieros贸w,
  • oddychanie zanieczyszczonym powietrzem, np. dymem papierosowym czy kurzem,
  • przebywanie w pomieszczeniach o suchym powietrzu,
  • przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach (wi膮偶e si臋 to w艂a艣nie m.in. z suchym powietrzem, ale te偶 ryzykiem zanieczyszczenia klimatyzacji grzybami i bakteriami),
  • nadmierne przeci膮偶enie narz膮d贸w g艂osu – np. w zwi膮zku z prac膮 nauczycieli, lektor贸w, dziennikarzy, aktor贸w etc.,
  • zbytnie przesuszenie organizmu, np. spowodowane odwodnieniem.

Wszystkie wymienione tu czynniki powoduj膮 przesuszenie b艂on 艣luzowych gard艂a, co opr贸cz dyskomfortu, kt贸ry mo偶e objawia膰 si臋 w艂a艣nie drapaniem w gardle i suchym kaszlem, mo偶e te偶 znacznie zwi臋ksza膰 ryzyko powa偶niejszych infekcji. Brak odpowiedniego nawil偶enia tkanek gard艂a wi膮偶e si臋 z os艂abion膮 barier膮 ochronn膮 przeciwko r贸偶nego rodzaju patogenom. Co wi臋cej, mo偶e przeistoczy膰 si臋 tak偶e w stan przewlek艂y.

Sprawd藕 r贸wnie偶: Przezi臋bienie – leczenie, objawy, jak d艂ugo trwa?

Jak leczy膰 suchy kaszel?

Odpowiednie i skuteczne leczenie suchego kaszlu zale偶y przede wszystkim od prawid艂owego rozpoznania jego przyczyny. Je偶eli s膮 to czynniki 艣rodowiskowe, nale偶y je wyeliminowa膰. Je艣li to skutki uboczne lek贸w, mo偶na wsp贸lnie ze specjalist膮 rozpatrzy膰 znalezienie zamiennik贸w. Je偶eli za艣 wi膮偶e si臋 to z przezi臋bieniem, nale偶y zaj膮膰 si臋 leczeniem objawowym (w przypadku zaka偶enia wirusowego nie jest wymagana antybiotykoterapia). 

Og贸lne zasady

Niezale偶nie od tego, czy borykasz si臋 z infekcj膮, czy jest to przesuszenie gard艂a spowodowane np. prac膮 g艂osem, nale偶y zastosowa膰 si臋 do kilku podstawowych wskaz贸wek. Co wa偶ne, s膮 one tak偶e dzia艂aniami prewencyjnymi, co oznacza, 偶e je艣li chcemy uchroni膰 si臋 przed uci膮偶liwymi problemami, takimi jak chocia偶by kaszel, powinni艣my si臋 wszyscy do nich stosowa膰. 

Po pierwsze, nale偶y ograniczy膰 kontakt z substancjami podra偶niaj膮cymi i wysuszaj膮cymi tkanki. Jest to np. dym papierosowy, r贸偶nego rodzaju chemikalia czy te偶 alkohol. Po drugie, oszcz臋dzajmy g艂os. Owszem, jest to znacz膮ce przede wszystkim dla os贸b, kt贸re na co dzie艅 go nadu偶ywaj膮, ale pomaga r贸wnie偶 w przypadku infekcji i pozwala szybciej zregenerowa膰 tkanki. Po trzecie, dbaj o odpowiednie nawil偶enie powietrza w pomieszczeniach, w kt贸rych przebywasz. Niekiedy spada ono nawet poni偶ej 30 proc. wilgotno艣ci, a optymalny wynik dla naszych organizm贸w to oko艂o 45-65 proc. Warto pami臋ta膰 o regularnym wietrzeniu pomieszcze艅, a je艣li jest taka potrzeba, tak偶e o dodatkowych nawil偶aczach. Co艣, co jest szczeg贸lnie wa偶ne, to tak偶e odpowiednie nawodnienie. P艂yny pomagaj膮 nie tylko nawil偶a膰 nasze cia艂a (kt贸re w wi臋kszo艣ci sk艂adaj膮 si臋 z wody, w zwi膮zku z czym przesuszenie wp艂ywa na spadek ca艂o艣ciowego funkcjonowania), lecz tak偶e oczy艣ci膰 je z toksyn. Doros艂e osoby powinny wypija膰 oko艂o 2-2,5 l p艂yn贸w dziennie – w trakcie infekcji jest to konieczno艣ci膮.

Domowe sposoby na 艂agodzenie suchego kaszlu i problem贸w z gard艂em

  • Inhalacje sol膮 fizjologiczn膮

S贸l fizjologiczna jest roztworem, kt贸ry ma m.in. dzia艂anie nawil偶aj膮ce. Znajdziemy j膮 w ka偶dej aptece. Je艣li posiadamy s贸l fizjologiczn膮 w ampu艂kach, pami臋tajmy, 偶e jest ona przeznaczona do jednorazowego u偶ycia. Mo偶emy wykorzysta膰 j膮 w ka偶dym rodzaju inhalatora.

Warto wspomnie膰 tak偶e o tradycyjnej inhalacji. W jej przypadku mo偶emy wykorzysta膰 s贸l kuchenn膮 (niejodowan膮). Pochylaj膮c si臋 nad naczyniem z gor膮c膮 wod膮 i dodan膮 sol膮 – 1 艂y偶ka na 1 litr – wdychamy lecznicz膮 par臋 (aby zapobiec jej uwalnianiu, mo偶emy przykry膰 g艂ow臋 np. r臋cznikiem). Zabieg powinien trwa膰 oko艂o 10 minut i by膰 powtarzany 2 razy dziennie.

  • Olejki eteryczne na noc

Je艣li kaszel jest dokuczliwy szczeg贸lnie w nocy, warto przed snem nas膮czy膰 wazelin臋 olejkiem eterycznym, a nast臋pnie natrze膰 ni膮 klatk臋 piersiow膮. Jakie olejki poleca si臋 w problemie kaszlu? Jest to m.in. olejek eukaliptusowy oraz sosnowy. W aptece dostaniesz te偶 olejki b臋d膮ce mieszank膮 r贸偶nych zi贸艂 i innych ro艣lin. Pami臋taj jednak, 偶e niekt贸re z nich mog膮 mie膰 przeciwwskazania do stosowania. Nie wszystkich powinny u偶ywa膰 np. kobiety w ci膮偶y czy dzieci. Warto wi臋c skonsultowa膰 dany olejek z farmaceut膮.

  • Mi贸d

Badania wskazuj膮, 偶e mi贸d 艂agodzi kaszel nocny lepiej ni偶 placebo, a takie w艂a艣nie dzia艂anie cz臋sto przypisuje si臋 tzw. domowym sposobom leczenia. Mi贸d ma za艣 ca艂y szereg walor贸w terapeutycznych – cechuj膮 go w艂a艣ciwo艣ci przeciwzapalne, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, ale tak偶e regeneruj膮ce, nawil偶aj膮ce, 艂agodz膮ce oraz przeciwkaszlowe

  • Nap贸j z miodu, mas艂a i mleka – mleko podgrzewamy do temperatury pokojowej (pami臋taj, 偶e zbyt gor膮ce zabije w艂a艣ciwo艣ci lecznicze miodu), a nast臋pnie dodajemy do niego 艂y偶k臋 miodu i 艂y偶eczk臋 mas艂a. Ca艂o艣膰 mieszamy do ca艂kowitego rozpuszczenia si臋 sk艂adnik贸w i wypijamy ma艂ymi 艂ykami. Co istotne, t艂uszcz zawarty w ma艣le osi膮dzie na tkankach gard艂a, dzi臋ki czemu stworzy swego rodzaju warstw臋 ochronn膮, u艂atwiaj膮c膮 regeneracj臋 podra偶nie艅.
  • Mi贸d jako dodatek do herbaty, wody lub wody z cytryn膮 – nie dodajemy do wrz膮tku.
  • W formie 鈥瀙astylek do ssania鈥 – nabieramy na 艂y偶eczk臋 mi贸d i ssiemy go a偶 do ca艂kowitego rozpuszczenia. Dzia艂a niczym pastylki do ssania, co pozwala na d艂u偶szy kontakt miodu z os艂abionymi miejscami.

Przeczytaj tak偶e: Mi贸d na przezi臋bienie – czy faktycznie dzia艂a?

Leki pomocne w walce z suchym kaszlem

Na suchy kaszel mo偶na zastosowa膰 leki stworzone na bazie levodropropizyny (znosi skurcz oskrzeli), kodeiny (uwaga na du偶y potencja艂 uzale偶niaj膮cy), dekstrometorfanu czy butamiratu (on tak偶e wykazuje niewielkie w艂a艣ciwo艣ci rozkurczaj膮ce oskrzela). Co wa偶ne, nie s膮 to substancje uniwersalne, co oznacza, 偶e nie powinni艣my stosowa膰 ich w przypadku kaszlu mokrego. Zatrzyma艂oby to odkrztuszanie wydzieliny, czego konsekwencje mog艂yby by膰 bardzo powa偶ne.

Bior膮c za艣 pod uwag臋 leczenie przezi臋bienia, kt贸rego sk艂adow膮 nieraz jest w艂a艣nie kaszel i drapanie w gardle, polecane s膮 leki o dzia艂aniu przeciwzapalnym, przeciwb贸lowym i przeciwgor膮czkowym. Na gard艂o pomocne s膮 pastylki do ssania czy aerozole, kt贸re nawil偶膮 i miejscowo znieczul膮 b贸l. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e je艣li tego typu leczenie nie przynosi poprawy, stan si臋 pogarsza lub dochodz膮 kolejne niepokoj膮ce symptomy, powinni艣my skonsultowa膰 si臋 z lekarzem. 

Przeczytaj r贸wnie偶: Kaszel suchy – objawy i leczenie


  • Doniec, Z., Mastalerz-Migas, A., Krenke, K., Mazurek, H., Bie艅kowski, P., Rekomendacje post臋powania diagnostyczno-terapeutycznego w kaszlu u dzieci dla lekarzy POZ,  Lekarz POZ 2016; 4: 305-321 [dost臋p: 24.06.2019] http://www.mlodzilekarzerodzinni.pl/wp-content/uploads/2018/06/Wytyczne-kaszel-u-dzieci.pdf
  • G艂adysz, J., Grzesiak, A., Nieradko-Iwanicka, B., Borz臋cki, A., Wp艂yw zanieczyszczenia powietrza na stan zdrowia i spodziewan膮 d艂ugo艣膰 偶ycia ludzi, Probl Hig Epidemiol 2010, 91(2): 178-180 [dost臋p 24.06.2019] http://www.phie.pl/pdf/phe-2010/phe-2010-2-178.pdf
  • Jarosz, M., Rychlik, E., Szponar, L., Wierzejska, R., (2012) Woda i elektrolity [w:] ,,Normy 偶ywienia dla populacji polskiej – nowelizacja鈥 [dost臋p 24.06.2019] https://pe.szczecin.pl/files/08EF73512B8047E1BBC0F05F3BF0A598/Normy%20Zywienia%20Nowelizacja%20IZZ%202012.pdf#page=143
  • Ptak, K., Cichocka-Jarosz, E., Kwinta, P., Kaszel przewlek艂y u dzieci, Developmental Period Medicine, 2018; XXII, 432 [dost臋p: 24.06.2019] http://www.medwiekurozwoj.pl/articles/2018-4-6.pdf

Linia produkt贸w Tantum Verde