Październik 24, 2018

Lek. Katarzyna Wiak

Zapalenie krtani – objawy i przyczyny nawracających dolegliwości

Kobieta z zapaleniem krtani siedzi na kanapie

Krtań to odcinek układu oddechowego, który łączy gardło z tchawicą. Jej podstawowymi elementami budowy są nagłośnia, która zapobiega przedostawaniu się pokarmu do dróg oddechowych podczas połykania, a także fałdy głosowe, umożliwiające wydawanie dźwięków i emisję głosu. Niestety także krtań może zostać objęta procesem zapalnym. Zapalenie krtani jest infekcją występującą w górnych drogach oddechowych. Krtań znajduje się pomiędzy gardłem a tchawicą, w związku z czym bardzo często stan zapalny obejmuje także sąsiadujące narządy.

Co należy jeszcze wiedzieć o budowie krtani? Składa się ona m.in. z nagłośni (za jej zapalenie odpowiadają najczęściej bakterie i bardzo często choroba ta przebiega dynamicznie) oraz fałdów głosowych, które pozwalają nam wydawać dźwięki oraz dbać o ich odpowiednią emisję. Stąd też zapalenie krtani w większości przypadków objawia się chrypką – zaburzona zostaje praca właśnie fałdów głosowych.

Czym jest zapalenie krtani?

W przeciwieństwie do zapalenia nagłośni , zapalenie krtani (czyli fałdów głosowych i znajdujących się obok tkanek) w
wywoływane jest zwykle przez wirusy, co nie wymaga antybiotykoterapii. Może być ona jednak wprowadzona w przypadku dużego ryzyka nadkażenia bakteryjnego, o czym decyduje lekarz.

O zapaleniu krtani mówimy, gdy procesem chorobowym objęte są fałdy głosowe i otaczające je tkanki. Bardzo często współistnieje ono ze stanem zapalnym wyżej położonych odcinków układu oddechowego, np. jamy nosowej czy gardła. Elementami ryzyka przyczyniającymi się do wystąpienia stanu zapalnego krtani są np. czynniki drażniące, takie jak dym papierosowy, opary chemikaliów, np. farb, lakierów czy pestycydów, ale także zaburzenia oddychania przez nos, takie jest przerost migdałka gardłowego czy skrzywienie przegrody nosowej, wymuszające konieczność oddychania przez usta. Nie bez znaczenia są również uszkodzenia mechaniczne, np. podczas intubacji.

Co istotne, może wystąpić ostre lub przewlekłe zapalenie krtani. Gdy mamy do czynienia z formą ostrą, symptomy utrzymują się do około 3 tygodni. Powyżej tego okresu mówimy o stanie przewlekłym. Może dojść do niego m.in. z powodu nieleczonego ostrego zapalenia krtani, niewyeliminowania czynników drażniących oraz dodatkowego nadwyrężania narządu głosu. Najczęściej jednak przewlekłe zapalenie krtani rozwija się powoli i początkowo może nie wywoływać niepokoju. Kiedy jednak objawy nie ustępują, głównie chrypka, należy poddać się specjalistycznej diagnostyce.

Zobacz także: Zapalenie krtani u dziecka – jak sobie z nim radzić?

Jakie symptomy mogą towarzyszyć zapaleniu krtani?

Przyglądając się bliżej chrypce, głos staje się słaby, matowy, załamujący się. Wszystko dzieje się w związku z obrzękiem fałdów głosowych, co zawęża przestrzeń potrzebną do prawidłowego przepływu powietrza – przepływ w obrębie głośni staje się wtedy turbulentny. W przebiegu przewlekłego stanu zapalnego chrypka najsilniej występuje w godzinach porannych.

Może pojawiać się także gorączka, ogólne osłabienie, ból, pieczenie i drapanie w gardle, suchy kaszel, uczucie ,,guli” w gardle/krtani, a nawet duszności – trudności w odpowiednim nabraniu powietrza wiążą się właśnie ze wspomnianym już obrzękiem krtani.

Co istotne, w trakcie zapalenia krtani nie zawsze musi pojawiać się ból gardła.

Rozpoznanie zapalenia krtani stawia się na podstawie zgłaszanych przez pacjentów objawów. W przypadku wątpliwości, lekarz rodzinny może skierować pacjenta na wizytę u laryngologa. Dolegliwości ze strony krtani nie wolno ignorować, ponieważ utrzymujący się stan zapalny może prowadzić do powstawania torbieli, guzków i polipów na fałdach głosowych, co trwale może zaburzać emisję głosu i wiązać się z koniecznością leczenia operacyjnego.

Przeczytaj również: Diagnostyka i postępowanie w przypadku zapalenia nagłośni

Przyczyny zapalenia krtani

  • Najczęściej są to infekcje o podłożu wirusowym (odpowiadają za to m.in. rhinowirusy, wirusy grypy i paragrypy, echowirusy etc.).
  • W przypadku przewlekłego zapalenia krtani mogą być to inne nawracające infekcje, np. przewlekłe zapalenie zatok, co wiąże się ze spływającą, drażniącą krtań wydzieliną.
  • Narażenie na inne czynniki drażniące, jak np. palenie papierosów czynne lub bierne, alkohol, chemikalia, zanieczyszczenia etc.
  • Przeciążenia głosu i jego nieodpowiednie używanie (nieprawidłowa emisja, która obciąża narządy), np. w związku z pracą w zawodzie nauczycielskim.
  • Refluks żołądkowo-przełykowy (w tym wypadku przeważnie mamy do czynienia z formą przewlekłego zapalenia krtani, bo cofający się z żołądka kwas solny przez długo podrażnia krtań).
  • Nieprawidłowa budowa przegrody nosowej – przepływ powietrza przez nos nie jest wtedy do końca drożny, co wiąże się m.in. z koniecznością oddychania przez usta. Skutkuje to przesuszeniem błon znajdujących się w górnych drogach oddechowych i większym ryzykiem wielu infekcji (nie tylko zapalenia krtani, lecz także np. przewlekłego zapalenia migdałków podniebiennych czy też oskrzeli).

Jak przebiega leczenie zapalenia krtani?

  • Ogólne zasady – stosuj je zawsze

Przede wszystkim podstawą jest rozpoznanie źródła problemu. Niezależnie jednak od przyczyny, w czasie zapalenia krtani należy ograniczyć kontakt z substancjami, które mogą dodatkowo podrażniać tkanki, np. z dymem papierosowym czy alkoholem. Powinno się także oszczędzać narząd głosu – jak najmniej mówić, nie krzyczeć, a już na pewno nie w miejscach zanieczyszczonych, zakurzonych czy też pełnych chemikaliów.

Ważne jest również środowisko, w jakim się przebywa, co wiąże się chociażby z wilgotnością otaczającego nas powietrza. Bardzo często znajdujemy się w miejscach ogrzewanych lub klimatyzowanych, co może prowadzić do nadmiernego wysuszania błon śluzowych znajdujących się w górnych drogach oddechowych. Optymalna dla nas wilgotność powietrza to 45-65 proc., o co należy zadbać (nawilżacze powietrza, wietrzenie pomieszczeń etc.).

  • Wsparcie farmakologiczne

Biorąc zaś pod uwagę infekcję wirusową, jeżeli pojawiają się objawy bólowe lub temperatura znacznie wzrasta, można zaopatrzyć się w niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. ibuprofen. Inną propozycją jest paracetamol, który także działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. Warto zapytać w aptekach o konkretne leki, które zostały stworzone do walki właśnie z przeziębieniem i grypą, które w swoim składzie mają różne substancje lecznicze, mogące dodatkowo zmniejszać obrzęk czy łagodzić katar.

Warto uzupełnić swoją apteczkę także o pastylki do ssania, roztwory do płukania gardła czy też środki do inhalacji, które zadziałają nie tylko przeciwzapalnie, lecz także pomogą nawilżyć gardło. W tym celu można zastosować także domowe sposoby, np. żuć plaster miodu czy też przygotować napar z siemienia lnianego.

Ze względu na to, że przyczyną większości infekcji krtani są wywołujące stan zapalny wirusy, nie ma konieczności wdrażania antybiotykoterapii, ponieważ ta grupa leków nie działa na te drobnoustroje. Ich podanie jest uzasadnione jedynie w przypadku podejrzenia etiologii bakteryjnej lub przy wysokim ryzyku nadkażenia bakteryjnego, np. u osób z obniżoną odpornością.

Leczenie jest w tym przypadku istotne, bo ignorowane zapalenie krtani może powodować powstawanie torbieli, guzków czy też polipów na fałdach głosowych. W takim wypadku terapia może wiązać się nawet z koniecznością operacji, a zmiany w głosie mogą być nieodwracalne. Nawet jeśli stan zapalny krtani nie jest ciężką w przebiegu infekcją, nie wolno pozostawiać go bez odpowiedniego wsparcia.

Sprawdź także: Jak leczyć zapalenie tchawicy?


  • Kapiszewska-Dzedzej, D., Skrzywienie przegrody nosa, ,,kapiszewska.pl”, 21.11.2011 [dostęp: 29.05.2019]

Linia produktów Tantum Verde