Sierpień 29, 2017

Lek. Med. Damian Korzybski

Ból gardła podczas przełykania

Doktor bada gardło pacjenta

Ból gardła podczas przełykania zwykle towarzyszy infekcjom górnych dróg oddechowych (głównie wirusowym). Nie zawsze jest to objaw, z którym pacjenci zgłaszają się do lekarza. Prawidłowo funkcjonujący układ immunologiczny ma zdolność wykrywania i eliminowania szeregu patogenów. Jeśli ból przybiera charakter ostry lub przewlekły, należy skonsultować się ze specjalistą.

Ból gardła podczas przełykania – przyczyny

Ból gardła podczas przełykania może mieć różne natężenie i charakter. Z reguły to pierwszy symptom schorzeń zakaźnych, zwłaszcza, gdy występuje wraz z innymi objawami, np. uczuciem suchości, drapania, pieczenia swędzenia czy kłucia w gardle. W wielu przypadkach utrudnia przyjmowanie pokarmów, płynów, nawet oddychanie.

Do ostrych dolegliwości bólowych ze strony gardła, które nasilają się przy przełykaniu śliny, przyczyniają się czynniki infekcyjne: najczęściej wirusowe, rzadziej bakteryjne. Za stany zapalne o etiologii wirusowej odpowiadają m.in. rynowirusy, adenowirusy, enterowirusy, a także wirus Epsteina-Barr, który wywołuje mononukleozę zakaźną. Do zapaleń o podłożu bakteryjnym na ogół prowadzą paciorkowce β-hemolizujące grupy A (Streptococcus pyogenes), które atakują przede wszystkim dzieci i nastolatki (najwięcej zachorowań stwierdza się między 5 do 15. rokiem życia).

Zdarza się, że dolegliwość wiąże się z urazami bony śluzowej gardła wywołanymi przez ciało obce albo poparzenia (również chemiczne). Czasem ból towarzyszący przełykaniu może wskazywać na procesy patologiczne, jakie toczą się w pobliżu (np. ropnie).

Wirusowe infekcje gardła

Wirusowa infekcja gardła manifestuje się stanem podgorączkowym i przekrwioną, żywoczerwoną śluzówką gardła, podniebienia miękkiego i migdałków podniebiennych. Pojawia się nieżyt nosa, ból gardła, a na błonie śluzowej jamy ustnej rozwijają się owrzodzenia. Objawom towarzyszy obniżona kondycja fizyczna i psychiczna. W niektórych przypadkach powiększają się okoliczne węzły chłonne.

Szczególnym rodzajem zakażenia o etiologii wirusowej jest mononukleoza zakaźna, spowodowana zakażeniem wirusem Epsteina-Barr (EBV). Często diagnozuje się ją u dzieci i młodzieży. Patogen przenosi się w trakcie bliskich kontaktów (przez ślinę), stąd potoczna nazwa infekcji – „choroba pocałunków”. Mononukleoza zakaźna przebiega z wysoką gorączką (nawet powyżej 40 st. C), powiększonymi węzłami chłonnymi szyi i migdałkami gardłowymi, które pokrywają białawe naloty. U niektórych pacjentów stwierdza się powiększenie wątroby i śledziony.

Przeczytaj także: Zapalenie gardła – przyczyny, objawy i sposoby leczenia

Etiologia bakteryjna i grzybicza

Bakteryjne zapalenie gardła objawia się silnym bólem gardła, który intensyfikuje się przy przełykaniu, a także wysoką gorączką z bólami głowy, dreszczami i powiększonymi węzłami chłonnymi. Błona śluzowa gardła i podniebienia miękkiego jest przekrwiona, ciemnoczerwona, mogą wystąpić ropne czopy na migdałkach. Choroba zaczyna się nagle i wiąże z uciążliwymi dolegliwościami. Do najczęstszych patogenów bakteryjnych infekcji gardła należy paciorkowiec Streptococcus pyogenes.

Angina Plauta-Vincenta to choroba bakteryjna, która przebiega z charakterystycznymi głębokimi, szarawymi owrzodzeniami migdałków podniebiennych oraz bolesnymi i obrzmiałymi węzłami chłonnymi okolicy kąta żuchwy. Z ust wydobywa się przykry, „zgniły” zapach. Objawy ogólne są nieznaczne: zwykle stan podgorączkowy i stosunkowo dobre samopoczucie. Jednak owrzodzenie może utrzymywać się do 4 tygodni. Zapalenie prawdopodobnie wywołują bakterie. W wymazach z owrzodzeń izoluje się specyficzną odmianę krętków, które, jak się przypuszcza, tworzą układ symbiotyczny z wrzecionowcami.

Ból gardła w trakcie przełykania oznacza również zapalenie grzybicze – cierpią na nie m.in. pacjenci z cukrzycą i po długotrwałej antybiotykoterapii. Choroba objawia się przekrwioną błoną śluzową gardła z białawymi nalotami.

Ból prowadzący do trudności w przełykaniu może świadczyć o rozwoju ropnia okołomigdałkowego (z reguły powikłanie anginy). Przebiega z jednostronnym obrzękiem twarzy, szczękościskiem i nieprzyjemnym zapachem z ust.

Zobacz także: Bakteryjne zapalenie gardła

Leczenie objawowe i przyczynowe

Wirusowe infekcje gardła bez nadkażeń bakteryjnych (w tym mononukleozę zakaźną) leczy się objawowo. Podaje się niesteroidowe leki przeciwzapalne i miejscowe leki o działaniu przeciwzapalnym, antyseptycznym i miejscowo znieczulającym (chlorowodorek benzydaminy). Nie wolno zapominać o odpowiednim nawilżaniu powietrza w pomieszczeniach, w których przebywa chory (mokre ręczniki na kaloryferach, nawilżacze). Zaleca się inhalacje parą wodną, płukanie gardła roztworem soli, picie ciepłych naparów ziołowych (np. rumianku).

Anginę paciorkowcową leczy się objawowo (jak wyżej) i przyczynowo – antybiotykiem (zwykle beta-laktamowym). Należy nawadniać organizm pacjenta (zwłaszcza przy wysokiej gorączce). W przypadku anginy Plauta-Vincenta zaleca się antybiotyki (penicyliny, metronidazol) oraz łagodzenie dolegliwości. Infekcje gardła o etiologii grzybiczej również wymagają uśmierzania objawów i podania leków przeciwgrzybiczych. W leczeniu zachowawczym ropnia okołomigdałkowego stosuje się antybiotyki (drogą dożylną), często terapię poszerza się o zabieg chirurgiczny (nacięcie i drenaż ropnia).

Czytaj więcej: Skuteczne sposoby na ból gardła

Linia produktów Tantum Verde