Maj 15, 2019

Lek. Michał Dąbrowski

Czym i jak płukać gardło?

Wszelkie infekcje gardła wiążą się najczęściej z bólem, pieczeniem, opuchlizną, dyskomfortem w czasie przełykania oraz nadmierną suchością śluzówki jamy ustnej. Powodować mogą to zarówno bakterie, grzyby, jak i wirusy, chociaż najczęściej za stan zapalny gardła odpowiadają ostatnie z wymienionych. Leczenie polega w takim przypadku głównie na łagodzeniu objawów, w czym znaczną pomoc mogą nieść także domowe sposoby radzenia sobie z gardłowymi problemami.

Infekcja gardła

Jeśli zaś chodzi o bakteryjne zapalenie gardła, wskazana jest antybiotykoterapia, czyli leczenie przyczynowe. Do tego oczywiście również uśmierza się symptomy. W tym wypadku także wracamy więc do domowych metod. Oprócz nich oczywiście zalecane jest także zastosowanie profesjonalnych środków, takich jak chociażby pastylki do ssania, które zwalczają stan zapalny i miejscowo znieczulają gardło. Jeśli jednak nie mamy ich w podręcznej apteczce, możemy:

  • płukać gardło;
  • zastosować inhalacje, m.in. olejkami eterycznymi;
  • pić specjalne napoje, np. mleko z miodem, masłem i czosnkiem;
  • stosować inne specyfiki, typu syrop z cebuli.

Nie wszystkie z nich mają udowodnione naukowo działanie. Ich zastosowanie jednak na pewno nie zaszkodzi. Chociaż oczywiście, jak każde oddziaływanie lecznicze, mogą mieć swoje przeciwwskazania. Np. nie powinno płukać gardła miodem w grzybiczych stanach zapalnych, bo jest on doskonałą pożywką właśnie dla grzybów. Jeśli zaś szukająca wsparcia osoba jest alergikiem, powinna szczególnie uważać na różnego rodzaju zioła stosowane do zwalczania przeziębienia i problemów z gardłem.

Czym płukać gardło

Zioła

Niewątpliwie napary z ziół są jednymi z bardziej popularnych środków do płukania gardła w czasie infekcji. Każde z nich ma swoje wyjątkowe właściwości, dlatego też trzeba bliżej przyjrzeć się działaniu poszczególnych naparów. Jak przygotować płukankę? Zaparz zioła pod przykryciem (około 15 minut). Następnie ostudź napój do około 40°C i płucz nim gardło przez kilka minut. Postarzaj płukanie 3-4 razy dziennie.

Przykłady ziół, które są polecane właśnie w czasie przeziębienia i problemów z gardłem.

  • Rumianek

Rumianek jest jedną z najbardziej znanych roślin o ,,zdolnościach’’ leczniczych. Ma działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne, antyseptyczne, regenerujące oraz uspokajające, a także takie, które hamują rozwój niektórych bakterii i grzybów. Co ważne, działa również przeciwbólowo.

  • Tymianek

To roślina o długiej tradycji leczniczej, bo już w starożytności znane były jej właściwości terapeutyczne. Tymianek znakomicie sprawdza się w leczeniu infekcji zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych, m.in. nieżytu gardła, kaszlu (działa wykrztuśnie) czy chrypki. Ma działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne oraz przeciwgrzybicze.

  • Szałwia

Szałwia ma właściwości dezynfekujące, niszczy grzyby, a także hamuje rozwój bakterii, co tworzy ją skutecznym środkiem do płukania gardła. Działa przeciwzapalnie oraz łagodząco. Co ważne, jest bogata w witaminy oraz mikroelement, np. cynk, wapń czy żelazo. Zawiera także kamforę czy chociażby taniny, które mają silne działanie przeciwutleniające oraz bakteriobójcze.

  • Czarny bez

Nie jest to roślina, z której napar jest najbardziej znanym środkiem wspomagającym leczenie przeziębienia. Czarny bez charakteryzuje się jednak działaniem przeciwzapalnym, wykrztuśnym, przeciwbakteryjnym, antyoksydacyjnym oraz poprawiającym odporność, co czyni go doskonałą alternatywą do stworzenia skutecznego naparu do płukania gardła. Pomaga również w terapii grypy, anginy, łagodzi zapalenia błony śluzowej nie tylko gardła, lecz także krtani i zatok (również w postaci inhalacji).

Roztwory

Roztwory pomocne w radzeniu sobie z przeziębieniem oraz bólem gardła można najczęściej przygotować z produktów, które znajdują się niemalże w każdym domu. Są to jedne z łatwiejszych i najszybszych w przygotowaniu środków do płukania gardła.

  • Soda oczyszczona

Soda oczyszczona wykazuje m.in. działanie antyseptyczne oraz przeciwzapalne. Pomaga także zmniejszyć obrzęk, co jest niezwykle istotne w przebiegu zapalenia gardła. Do stworzenia odpowiedniego roztworu potrzebne jest pół szklanki wody (ciepłej) i łyżeczka sody. Wybierając taką metodę, poleca się płukanie gardła 3-4 razy dziennie. Należy jednak uważać, aby nie trwało to zbyt długo, a roztwór nie był zbyt mocny, bo może dojść do podrażnień śluzówki gardła.

  • Sól kuchenna

Sól ma działanie odkażające i chociaż często jest wymieniana właśnie jako sposób na płukanie gardła, nie jest to substancja, którą warto polecić w pierwszej kolejności. Sól, podobnie jak sodę, rozpuszcza się w wodzie. Co jednak istotne, bardzo trudno stworzyć roztwór będący na tyle mocny, aby zyskał owe właściwości odkażające, a jednocześnie nie podrażnił błon śluzowych gardła. Zbyt intensywny może dodatkowo zwiększyć ból i pieczenie, a zbyt słaby po prostu nie zadziała.

  • Woda utleniona

Ma silne właściwości odkażające. Należy jednak pamiętać, aby do płukania gardła używać jej roztworu – wystarczy kilka kropel (maksymalnie łyżeczkę) dodać do szklanki wody. Zbyt duże stężenie nadtlenku wodoru może wywołać uszkodzenia nabłonka czy nawet oparzenia.

  • Profesjonalne roztwory farmaceutyczne

W aptekach dostać możemy gotowe leki do płukania gardła, które zmniejszają obrzęk oraz przekrwienie jamy ustnej i gardła. Działają także znieczulająco. Pomaga złagodzić objawy zarówno w zakażeniach wirusowych, jak i bakteryjnych. O szczegóły najlepiej zapytać farmaceutę, który pomoże dobrać środek odpowiedni do danej infekcji.

Inne produkty obecne w niemal każdym domu

  • Miód

Miód od wieków stosowany jest jako środek leczniczy na gardło, także w formie roztworu do płukania. Jest substancją bogatą w witaminy i mikroelementy, które znakomicie wzmacniają ogólną odporność organizmu. Co ważne, jest też środkiem przeciwzapalnym oraz bakteriobójczym, za czym stoi m.in. obecność w miodzie fitoncydów oraz enzymów niezbędnych do powstania przeciwdrobnoustrojowego nadtlenku wodoru.

Należy pamiętać, że każdy rodzaj miodu ma właściwości sprawdzające się na różnych obszarach. Jeśli przyjrzymy się aktywności bakteriobójczej, najsilniej działają miody spadziowe ze świerku, sosny oraz jodły. W przeziębieniach sprawdza się także miód lipowy, który dodatkowo cechuje się działaniem napotnym. Miód oddziałuje na tkanki gardła regenerująco i nawilżająco, co niezwykle pomaga chociażby w problemach z przełykaniem. Co ważne, właściwości bakteriobójcze miodu są zmniejszane przez ciepło oraz światło, dlatego też należy przechowywać go w odpowiednich warunkach.

  • Siemię lniane

Zalewając rozgniecione nasiona siemienia lnianego wodą (letnią), otrzymamy śluz pojawiający się na ich powierzchni. Ziarenka należy od niego odsączyć, a następnie kilka razy w ciągu dnia płukać owym śluzem gardło (odsączenie eliminuje ewentualne ryzyko zakrztuszenia się nasionem). Pomaga to nawilżyć śluzówkę i złagodzić podrażnienia gardła. Ma także działanie antyoksydacyjne.

Zobacz także: Skuteczne sposoby na ból gardła

Należy pamiętać

Przypominamy, że stosując różnego rodzaju specyfiki do płukania gardła, należy mieć na uwadze fakt, że tak jak przy każdym innym działaniu terapeutycznym, mają one swoje ograniczenia. Są to m.in. wspomniane już różnego rodzaju alergie, co jest istotne szczególnie w przypadku użycia ziół. Nie można bagatelizować tego typu czynników, bo zamiast leczyć, staną się one dodatkowym obciążeniem dla organizmu.

Sprawdź: Zapalenie gardła – przyczyny, objawy i sposoby leczenia


  • Kędzia, A., Dera-Tomaszewska, B., Ziółkowska-Klinkosz, M., W. Kędzia, A., Kochańska, B., Gębska, A., Aktywność olejku tymiankowego (Oleum Thymi) wobec bakterii tlenowych, Postępy Fitoterapii 2/2012, s. 67-71 [dostęp: 14.04.2019] http://www.czytelniamedyczna.pl/4098,aktywnosc-olejku-tymiankowego-oleum-thymi-wobec-bakterii-tlenowych.html
  • Tichonow A. I., Bondarenko L. A., Jarnych T. G., Szpyczak O. S., Kowal W. M., Skrypnik–Tichonow R. I. Miód naturalny w medycynie i farmacji (Pochodzenie, właściwości, zastosowanie, preparaty lecznicze), Monografia pod redakcją akademika Ukraińskiej Akademii Nauk A. I. Tichonowa, Redaktor wydania polskiego: Prof. dr hab. n. farm. Bogdan Kędzia, 2017  [dostęp: 14.04.2019] http://dspace.nuph.edu.ua/bitstream/123456789/15125/1/Mi%C3%B3d%20naturalny%20w%20medycynie%20i%20farmacji%20-%20MONOGRAFIA.pdf
  • Zielińska-Pisklak, M., Szeleszczuk, Ł.,Bez czarny (Sambucus nigra) domowy sposób nie tylko na grypę i przeziębienie, ,,lekwpolsce.pl”, 21.05.2013 [dostęp: 14.04.2019] https://www.researchgate.net/publication/288101012_Bez_czarny_Sambucus_nigra_domowy_sposob_nie_tylko_na_grype_i_przeziebienie
  • Zielińska-Pisklak, M., Szeleszczuk, Ł., Rumianek lekarski – dlaczego warto mieć go w domowej apteczce, ,,lekwpolsce.pl”, 19.08.2013 [dostęp: 14.04.2019] https://www.researchgate.net/publication/288115104_Rumianek_lekarski_-_dlaczego_warto_miec_go_w_domowej_apteczce

Linia produktów Tantum Verde