03.07.2017 r.

Zapalenie oskrzeli

Tantum Verde®

Zapalenie oskrzeli

Zapalenie oskrzeli jest stosunkowo groźną chorobą górnych dróg oddechowych, która najczęściej przenosi się drogą kropelkową. Przebieg schorzenia może upodabniać się do przeziębienia, jednak towarzyszy mu wyjątkowo dokuczliwy kaszel. W większości przypadków chorobę wywołują wirusy (np. rynowirusy), znacznie rzadziej odpowiadają za nią bakterie. Chorych z zapaleniem oskrzeli przybywa zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym.

Zapalenie oskrzeli: rodzaje i przyczyny

Ostre zapalenie oskrzeli trwa krócej niż 3 tygodnie, podostre utrzymuje się od 3 do 8 tygodni, a przewlekłe obejmuje okres dłuższy niż 8 tygodni. Zapalenie ostre często ustępuje całkowicie, bywa jednak, że przechodzi w zapalenie podostre. Zapalenie oskrzeli przewlekłe rozwija się na skutek drażniącego działania szkodliwych czynników środowiskowych, np. dymu tytoniowego, dymu innego rodzaju, spalin.

Ostre zapalenie oskrzeli zwykle wywołują wirusy, które odpowiadają też za przeziębienie i grypę, np. wirus grypy A, grypy B, paragrypy, RSV, koronawirusy, adenowirusy i rynowirusy. Szacuje się, że bakterie przyczyniają się do niecałych 10 procent zachorowań na zapalenie oskrzeli. Najczęściej schorzenie rozwija się w wyniku działania bakterii atypowych (Mycoplasma pneumoniae i Chlamydophila pneumoniae), które powodują również zapalenie płuc. Czasem chorobę wywołują bakterie krztuśca: Bordetella pertussis.

Lekarze rzadko przed wdrożeniem leczenia zlecają diagnostykę mikrobiologiczną, która ustala, czy schorzenie wywołał wirus czy bakteria. Z reguły proces identyfikacji nie rzutuje na rodzaj terapii.

Objawy zapalenia oskrzeli

Najważniejszym objawem zapalenia oskrzeli jest długotrwały i wyjątkowo uciążliwy kaszel. Na początku chorzy skarżą się na kaszel suchy, który sukcesywnie zamienia się w mokry. Towarzyszy mu odkrztuszanie wydzieliny śluzowej (o kolorze białawym) albo ropnej (żółtej lub zielonkawej), nieraz zauważyć można domieszkę krwi.

Zdarza się, że zapalenie oskrzeli przebiega bezgorączkowo, na ogół jednak pojawia się gorączka o różnym nasileniu. Pacjentom doskwiera złe samopoczucie, niekiedy także bóle mięśniowe i kostne oraz świszczący oddech. Zwykle do symptomów dołączają się katar, ból gardła i krtani. Podczas kaszlu chorym doskwierają duszności, pieczenie i ból w klatce piersiowej. Podobne objawy wskazują na zapalenie płuc, dlatego w pewnych przypadkach zapalenie oskrzeli rozpoznaje się po wykluczeniu zmian w RTG płuc.

Do lekarza należy zgłosić się bezzwłocznie, gdy w przebiegu choroby występują świszczący oddech oraz duszność albo bóle w klatce piersiowej, które intensyfikują się podczas wdechów. Nie wolno zwlekać z wizytą u specjalisty, jeśli gorączka trwa dłużej niż kilka dni lub inne objawy utrzymują się ponad 7 dni.

Długotrwała dolegliwość

Jeśli dokuczliwy kaszel utrzymuje się przez wiele tygodni, należy zdiagnozować pacjenta również w kierunku astmy oskrzelowej. Ta choroba zapalna dróg oddechowych objawia się głównie dotkliwym, długotrwałym kaszlem o charakterze napadowym, który wiąże się z niepokojem, świszczącym oddechem i dusznością.

W przebiegu przewlekłego zapalenia oskrzeli mokry kaszel pojawia się przede wszystkim rano i utrzymuje przez długi czas (u niektórych chorych nawet 2 lata). Towarzyszą mu stany podgorączkowe. Niebezpieczne schorzenie przyczynia się do obniżenia wydolności oddechowej, problemów w czasie oddychania i tzw. duszności wysiłkowej. Przewlekłe zapalenie oskrzeli rozpoznaje się po wykluczeniu gruźlicy płuc, nowotworu płuc, niewydolności serca, rozstrzeni oskrzeli oraz wspomnianej astmy oskrzelowej.

Zapalenie oskrzeli: badania i antybiotyki

Z reguły badanie lekarskie ogranicza się do starannego badania fizykalnego. Pacjenci, u których podejrzewa się zapalenie płuc, są kierowani na RTG klatki piersiowej. Niekiedy chorym wykonuje się badania mikrobiologiczne określające, czy zapalenie oskrzeli wywołał wirus czy bakteria.

Antybiotyki w leczeniu zapalenia oskrzeli stosuje się bardzo rzadko, zwykle po przeprowadzeniu badań na obecność bakterii w organizmie. W szczególnych przypadkach lekarz przepisuje antybiotyki, by uniknąć nadkażenia bakteryjnego. Z reguły antybiotyki w terapii ostrego zapalenia oskrzeli nie przynoszą rezultatów. Nie zaleca się ich stosowania ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym uodpornienia bakterii na antybiotykoterapię.

Leczenie objawowe i odpoczynek

Pacjentom zaleca się przede wszystkim odpoczynek w domu. Leczenie objawowe polega na przyjmowaniu preparatów łagodzących kaszel i ułatwiających odkrztuszanie wydzieliny. Stosuje się też środki napotne i przeciwgorączkowe – zwykle gdy temperatura zbliża się do 39 st. C lub pojawiają się drgawki przy 38 st. C. Niektórym chorym przepisuje się niesterydowe leki przeciwzapalne i, kiedy to konieczne, środki na katar.

Pacjentom, którzy skarżą się na silne duszności i kaszel, zaleca się leki rozkurczające oskrzela.

Jeżeli w przebiegu zapalenia oskrzeli występuje gorączka, nie wolno zapominać o systematycznym nawadnianiu organizmu. Należy pić duże ilości niegazowanych płynów, np. naparów ziołowych. Chory powinien przebywać w przewietrzonym pokoju o odpowiedniej wilgotności powietrza (można rozwiesić mokre ręczniki na grzejnikach).

lek. med. Damian Korzybski

Specjalista chorób wewnętrznych i specjalista chorób płuc

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017