30.11.2017 r.

Zapalenie gardła - przyczyny, objawy i sposoby leczenia

Jak dochodzi do rozwoju stanu zapalnego gardła?

Najczęstszą przyczyną ostrych zapaleń gardła są infekcje wirusowe. Wówczas takie zakażenie nazywamy chorobą przeziębieniową lub po prostu przeziębieniem. Jedynie za około 5% wszystkich zapaleń gardła odpowiadają bakterie, przy czym najczęściej są to paciorkowce grupy A. Źródłem infekcji jest zakażony chory. Podczas kichania czy kasłania patogen rozprzestrzenia się drogą kropelkową i przez kontakt bezpośredni, zakażając kolejne osoby. Ocenia się, że choruje nawet 2/3 domowników przebywających pod wspólnym dachem z chorym.

Zakażenia wirusowe wylęgają się przez około 1 do 6 dni, a chory jest zakaźny nawet na 2 dni przed wystąpieniem objawów i pozostaje źródłem infekcji nawet przez 3 tygodnie po pojawieniu się pierwszych symptomów. W przypadku zakażenia bakteryjnego infekcja wylęga się nieco szybciej, do 4 dni od wniknięcia drobnoustroju do organizmu. Pacjent nie zaraża po dobie od przyjęcia pierwszej dawki antybiotyku lub po tygodniu, gdy nie włączono antybiotykoterapii.

Objawy ostrego zapalenia gardła

Z reguły infekcję wirusową od bakteryjnej da się odróżnić na podstawie objawów klinicznych zgłaszanych przez pacjenta. Pacjenci z wirusowym ostrym zapaleniem gardła skarżą się na ogólne osłabienie, ból głowy i gardła. Mogą  u nich występować stany podgorączkowe, choć z reguły nie są to wysokie wartości. Dla chorób przeziębieniowych charakterystyczne są także katar, kaszel i chrypka.

Infekcja bakteryjna ma zwykle nagły początek i gwałtowniejszy przebieg. Pacjenci cierpią z powodu bardzo silnego bólu gardła, znacząco utrudniającego połykanie i jedzenie. Często towarzyszy mu ból głowy i wysokie wartości gorączki, czasem przekraczające 38, a nawet 40°C. Gardło jest intensywnie czerwone, a na jego ścianach i migdałkach gardłowych obserwuje się białawy nalot. Nie występuje natomiast kaszel ani katar.

Jak odróżnić infekcję wirusową od bakteryjnej

Zróżnicowanie infekcji wirusowej i bakteryjnej ma na celu przede wszystkim włączenie odpowiedniej formy leczenia. Lekarz już po rozmowie z pacjentem i na podstawie jego badania jest w stanie wstępnie określić przyczynę zakażenia. Służy temu także tzw. skala Centora, określająca prawdopodobieństwo, że przyczyną infekcji jest paciorkowiec. Bierze się w niej pod uwagę obecność gorączki, powiększonych węzłów chłonnych, wysięku na gardle i brak kaszlu. Pacjenci w wieku 5-15 lat otrzymują także dodatkowy punkt ze względu na to, że infekcje bakteryjne zdarzają się najczęściej właśnie w tym przedziale wiekowym.

Jeśli zależy nam na pewniejszym rozpoznaniu, można wykonać tzw. szybki test na obecność antygenów z wymazu z gardła. Ma on duże znaczenie w przypadku potwierdzenia zakażenia bakteryjnego, ale wynik ujemny nie wyklucza rozpoznania. Można także pobrać wymaz z gardła i migdałków na posiew.

Leczenie ostrego zapalenia gardła

Jak już wspomniano, za aż 95% ostrych stanów zapalnych gardła odpowiadają wirusy, dlatego nie ma konieczności przyjmowania antybiotyku przy każdym przeziębieniu, ponieważ lek ten po prostu na te drobnoustroje nie działa. W infekcjach wirusowych podstawą leczenia jest leczenie objawowe. Najważniejsze to pozostać w domu, aby nie doprowadzać do nadkażenia kolejnymi patogenami i nie stanowić źródła zakażeń innych osób. Należy zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu i odpoczynek. Można także włączyć farmakologiczne leczenie objawowe. Jeśli naszym problemem jest nieżyt nosa, warto zastosować leki obkurczające naczynia krwionośne w jamie nosowej, takie jak ksylometazolina dostępna w postaci aerozoli donosowych czy pseudoefedryna w tabletkach. Przy dużym nasileniu suchego kaszlu można przyjąć leki przeciwkaszlowe, takie jest lewodropropizyna. Jeśli ból głowy utrudnia nam codzienne funkcjonowanie, sięgnijmy po niesteroidowy lek przeciwzapalny, taki jak ibuprofen. Na ból gardła natomiast można zastosować miejscowe leki przeciwbólowe zawarte w tabletkach do ssania czy aerozolach, takie jak benzydamina. 

Przy anginie paciorkowcowej należy natomiast sięgnąć po antybiotyk. Lekiem z wyboru jest penicylina fenoksymetylowa. Można także zastosować cefalosporynę czy makrolid. Działanie to ma na celu przede wszystkim zapobieganie poważnym powikłaniom, takim jak gorączka reumatyczna.

Lek. Katarzyna Wiak

Najnowsze wpisy na blogu

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017