02.03.2018 r.

Ząbkowanie u niemowląt - jak je przetrwać?

Kalendarz ząbkowania

Zawiązki 20 zębów mlecznych kształtują się już w około 4. tygodniu życia płodowego. Następnie powoli wędrują do lokalizacji, w której będą się wyrzynać. Proces wyrzynania składa się z 3 następujących po sobie etapów:

- fazy przederupcyjnej – przed przebiciem dziąsła,

- fazy przedfunkcyjnej – kiedy doszło do przebicia dziąsła, ale nie ma jeszcze styku z zębem przeciwstawnym odpowiednio szczęki czy żuchwy,

- fazy funkcyjnej – kiedy dochodzi do zakończenia rozwoju korzenia.

Istnieją tak naprawdę szerokie normy czasowe, jeśli chodzi o wyrzynanie pierwszych ząbków mlecznych. Ocenia się, że u większości dzieci następuje ono między 5. a 10. miesiącem życia. Ogólna zasada mówi, że co 6 miesięcy pojawiają się średnio cztery ząbki. Pamiętajmy jednak, że jeśli nasze półroczne dziecko wciąż nie ma ząbków, nie jest to powód do paniki!

Zwykle pierwszymi ząbkami są dwa dolne siekacze, czyli „dolne jedynki”, następnie wyrzynają się górne siekacze, czyli „górne jedynki”, a później kolejno dalsze zęby. Również w tym schemacie mogą zdarzyć się odstępstwa, nieświadczące o poważnych patologiach.

Przedwczesne i opóźnione ząbkowanie

U niektórych dzieci pierwsze ząbki mogą wyrzynać się przed ukończeniem 5. miesiąca życia, maluchy mogą się nawet z nimi urodzić, dlatego niezbędnym elementem badania neonatologicznego jest ocena dziąseł w poszukiwaniu np. obecności zębów. Są to wówczas tzw. noworodkowe zęby mleczne. Dla noworodka i niemowlęcia podstawową formą żywienia w pierwszych miesiącach życia jest mleko matki. Jeśli ząb utrudnia proces karmienia piersią, powodując urazy brodawki sutkowej czy języka niemowlęcia, lub zęby cechuje ruchomość grożąca wypadnięciem i zakrztuszeniem dziecka, podejmuje się decyzję o usunięciu zęba mlecznego.

Z drugiej strony możemy mieć do czynienia z tzw. opóźnionym ząbkowaniem, które najczęściej stwierdza się u wcześniaków. Brak pierwszego ząbka po ukończeniu roku może świadczyć także o innych patologiach, takich jak  niedobory wapnia i witaminy D, niedożywienie, niedokrwistość czy choroby endokrynologiczne.

Objawy ząbkowania

Okres ząbkowania przeraża wielu młodych rodziców, ponieważ powszechnie kojarzy się dolegliwościami bólowymi u dziecka. Prawda jest jednak taka, że większość dzieci przechodzi je bezproblemowo, a niewielkie objawy miejscowe doskwierają tylko przez kilka dni. Najczęściej są to: przekrwienie, zaczerwienienie i obrzęk dziąsła nad wyrzynającym się zębem. U około 20-30% dzieci można zaobserwować towarzyszące objawy ogólnoustrojowe, takie jak stany podgorączkowe, drażliwość i zwiększona płaczliwość czy spadek apetytu.

Jednocześnie trzeba podkreślić, że nie można tłumaczyć ząbkowaniem wszelkich zmian zachowania, jakie występują u niemowlęcia. Drażliwość czy płaczliwość to także forma manifestacji złego samopoczucia albo dolegliwości bólowych związanych np. ze stanami zapalnymi w obrębie dróg oddechowych lub moczowych. Maluszek nie jest przecież w stanie w inny sposób wyrazić, że boli go gardło albo że odczuwa dyskomfort podczas oddawania moczu. Dlatego też w każdym niepokojącym młodych rodziców przypadku należy skonsultować się z pediatrą.

Skuteczne sposoby łagodzenia objawów związanych z ząbkowaniem

U dzieci w okresie ząbkowania zauważa się tendencję do nasilenia wkładania różnych przedmiotów do jamy ustnej. Ucisk obolałego miejsca przynosi ulgę. W każdej aptece kupimy obecnie specjalnie zaprojektowane do tego celu gryzaki, które można dodatkowo schłodzić w lodówce, co przyniesie jeszcze większą ulgę. Świetnie sprawdza się także bardzo delikatny masaż dziąsełka palcem owiniętym w sterylną gazę, który dodatkowo może nieco przyspieszyć proces przebicia się ząbka. W bardziej nasilonych przypadkach można również zastosować specjalne maści lub żele zawierające lidokainę o działaniu znieczulającym czy aerozole z benzydaminą o właściwościach przeciwzapalnych.

Ból związany z ząbkowaniem powinno się zwalczać miejscowo, dlatego w przypadku braku objawów ogólnoustrojowych, takich jak podwyższona temperatura ciała, odradza się stosowanie doustnych czy doodbytniczych leków przeciwbólowych na własną rękę. Taką decyzję powinien podjąć jedynie pediatra.

Lek. Katarzyna Wiak

Najnowsze wpisy na blogu

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017