13.07.2018 r.

Wirusowe zapalenie gardła

Przyczyny zapalenia gardła

Zapalenie gardła jest efektem wnikania do komórek nabłonka patogenów, które się tam namnażają i powodują występowanie typowych objawów dla miejscowej reakcji zapalnej. Dochodzi do nadmiernego przekrwienia śluzówki, co skutkuje jej zaczerwienieniem, a zwiększenie przepuszczalności naczyń powoduje wystąpienie obrzęku.

W wieku dorosłym za większość zakażeń gardła odpowiadają powszechnie występujące wirusy - mamy wówczas do czynienia z chorobą przeziębieniową. W tej grupie jedynie w około 10% przypadków stawia się diagnozę bakteryjnego zapalenia gardła. Inaczej jest w wieku dziecięcym, gdzie przyczyną większości infekcji jest zakażenie bakterią paciorkowca Streptococcus pyogenes. Należy jednak pamiętać, że również inne patogeny z tej grupy mogą stać się przyczyną zapalenie gardła.

Zapalenie gardła o etiologii wirusowej wylęga się w ciągu 1 do 6 dni od kontaktu z patogenem. Namnażające się w nabłonku wirusy są zakaźne już na 2-3 dni przed wystąpieniem jakichkolwiek objawów i nawet przez 3 tygodnie po tym momencie. Niestety, skutkuje to znaczącym rozprzestrzenianiem choroby, zwłaszcza wśród domowników. W przypadku bakteryjnego zapalenia gardła pierwsze objawy mogą wystąpić już po 12 godzinach od kontaktu z patogenem. Co ważne, przestaje on być zakaźny już w dobę po podaniu pierwszej dawki antybiotyku, znacząco zmniejszając stopień rozprzestrzeniania schorzenia.

Jak odróżnić infekcję wirusową od bakteryjnej?

W przebiegu wirusowego i bakteryjnego zapalenia gardła można zauważyć różnice, które nawet bez przeprowadzenia testów na obecność antygenów bakteryjnych czy posiewu pozwalają z dużym prawdopodobieństwem określić przyczynę złych dolegliwości.

Infekcję wirusową cechuje ból o nieco mniejszym nasileniu z towarzyszącymi bólami stawowo-mięśniowymi i ogólnym złym samopoczuciem. Mogą występować stany podgorączkowe lub gorączka, nieosiągająca z reguły wysokich wartości. Pacjenci skarżą się najczęściej na towarzyszący nieżyt nosa. W przebiegu infekcji bakteryjnej natomiast ból gardła i głowy jest bardzo silny. Pacjenci mogą odczuwać nudności, a także zdarzają się wymioty oraz bóle brzucha. Gorączka najczęściej przekracza 38OC. Najbardziej charakterystyczny jest natomiast obraz gardła, które bywa intensywnie czerwone z obecnym białawym wysiękiem.

Różnice w leczeniu wirusowego i bakteryjnego zapalenia gardła

 

Leczenie infekcji wirusowej i bakteryjnej nieco się różni. W przypadku tej drugiej, obok zwalczania objawów, niezbędna jest także terapia przyczynowa, czyli włączenie antybiotykoterapii. Infekcje wirusowe mogą być wywołane przez ponad 200 różnych wirusów, więc w tym przypadku identyfikacja konkretnego z nich jest praktycznie niemożliwa, a ze względu na stosunkowo łagodny przebieg choroby po prostu niepotrzebna.

Istnieje tzw. skala Centora, która pomaga lekarzowi podjąć decyzję czy u danego pacjenta prawdopodobieństwo bakteryjnego pochodzenia infekcji jest na tyle duże, by zlecać test na obecność antygenów paciorkowcowych lub włączać antybiotykoterapię. Pacjent otrzymuje po jednym punkcie za cechy, takie jak: gorączka powyżej 38OC, brak kaszlu, powiększenie przednich, szyjnych węzłów chłonnych, obecność wysięku na migdałkach i wiek 3-14 lat. U pacjentów powyżej 45. roku życia odejmuje się natomiast 1 punkt. Jeśli suma punktów wynosi 0-1, najprawdopodobniej jest to infekcja wirusowa i nie ma konieczności rozszerzania diagnostyki. Jeśli są to 2-3 punkty, mamy do czynienia z sytuacją wątpliwą i w miarę możliwości powinno się zlecić test lub przeprowadzić posiew. Przy 4-5 punktach mamy najpewniej do czynienia z infekcją bakteryjną i należy włączyć antybiotykoterapię.

Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej bardzo często spotykają się z sytuacją, kiedy pacjenci usiłują wymusić przepisanie antybiotyku, jako, ich zdaniem, najskuteczniejszego środka na każdą infekcję. Warto więc podkreślić, że działają one wyłącznie na bakterie i nie ma żadnego sensu podawanie ich w przebiegu infekcji wirusowych. Wyjątkiem są tu osoby chore przewlekle czy w starszym wieku, kiedy istnieje uzasadnione, znaczące ryzyko wystąpienia nadkażenia bakteryjnego. Wówczas podanie antybiotyku jest niejako formą profilaktyki.

Do zwalczania objawów stanu zapalnego gardła służą natomiast domowe lub farmakologiczne sposoby. Te pierwsze to przede wszystkim picie mleka z miodem czy płukanki szałwią lub roztworem soli kuchennej. Środki farmakologiczne najczęściej podaje się miejscowo w postaci aerozoli czy tabletek do ssania, zawierających substancje przeciwbólowe albo odkażające. Pamiętajmy jednak, że najważniejszą zasadą jest zapewnienie naszemu organizmowi odpoczynku w trakcie każdej infekcji.

Autor:  Lek. Krzysztof Pawlak

Bibliografia:

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017

[2] Pod red. Latkowski B., Otolaryngologia, wyd. PZWL, Warszawa 1995

[3] Pod red. Becker W., Choroby uszu, nosa i gardła, wyd. BEL CORP, Warszawa 1999

[4] https://www.mp.pl/otolaryngologia/gardlo_i_krtan/94451,ostre-zapalenie-gardla-i-migdalkow-angina

[5] https://www.mp.pl/interna/table/B16.3.3-1. – skala Centora w modyfikacji McIsaaca

Najnowsze wpisy na blogu

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017