03.04.2018 r.

Ropień okołomigdałkowy - przyczyny, objawy i leczenie

Po co nam migdałki?

Migdałki to kilka struktur zlokalizowanych w obrębie gardła. Są one zbudowane z tkanki limfatycznej i stanowią barierę odpornościową w stosunku do patogenów, które wnikają do naszego organizmu drogą oddechową czy pokarmową. Każdy z nas po otwarciu ust może zauważyć „zwisający” na środku pojedynczy migdałek gardłowy, a pomiędzy łukami gardłowymi po obu stronach parzyste migdałki podniebienne. Lekarz laryngolog podczas specjalistycznego badania z użyciem narzędzi jest w stanie zaobserwować także migdałek gardłowy zlokalizowany na sklepieniu i tylnej ścianie nosogardła, migdałek językowy na nasadzie języka i migdałki trąbkowe leżące w okolicy gardłowych ujść trąbek słuchowych, łączących gardło z uszami środkowymi. Oprócz tego w skład tkanki chłonnej gardła wchodzą jeszcze fałdy trąbkowo-gardłowe, nazywane także pasmami bocznymi, biegnące na tylnej ścianie gardła, i grudki chłonne, rozproszone w błonie śluzowej gardła.

Skąd się bierze ropień okołomigdałkowy?

Ropień okołomigdałkowy jest najczęstszym rodzajem infekcji tkanek miękkich głowy i szyi u dorosłych i stanowi powikłanie anginy, czyli zakażenia gardła zwykle paciorkowcem grupy A, rzadziej innymi bakteriami. Czasem jednak wystąpienia ropnia nie poprzedza infekcja gardła i wówczas uznaje się, że jest on skutkiem infekcji toczącej się w obrębie gruczołów ślinowych. Ropień ma formę zbiornika wypełnionego treścią ropną, który lokalizuje się w przestrzeni okołomigdałkowej, czyli między torebką otaczającą migdałek podniebienny a ścianą gardła. Zwykle jest jednostronny.

Angina jest powszechna przede wszystkim w wieku dziecięcym. Mimo to na wystąpienie ropnia szczególnie narażeni są młodzi dorośli. Stwierdza się go przede wszystkim między 20. a 40. rokiem życia. Wśród czynników ryzyka zwiększających szansę na zachorowanie można wymienić palenie tytoniu, przewlekłe zapalenie gardła i nieleczone choroby zębów i dziąseł.

Objawy i diagnostyka ropnia okołomigdałkowego

Pierwszym objawem ropnia okołomigdałkowego jest ból gardła. Ten symptom jest najczęściej lekceważony przez pacjentów i uznawany za objaw infekcji gardła. Mimo to wraz z upływem czasu ropień powiększa swoje rozmiary, a ból, zamiast ustępować, nasila się, zwłaszcza po jednej stronie. U chorego może wystąpić stan podgorączkowy lub gorączka z towarzyszącymi dreszczami czy bólem głowy i nieprzyjemny zapach z ust. Obecność dużego jednostronnego ropnia skutkuje z kolei problemami z połykaniem, obrzękiem części twarzy i szyi, często z powiększeniem okolicznych węzłów chłonnych, a u części pacjentów stwierdza się także kurcz szyi i przymusowe ustawienie głowy przechylonej w zajętą stronę, co minimalizuje ból. Charakterystycznym objawem jest także szczękościsk, czyli niemożność całkowitego otwarcia jamy ustnej.

Laryngolog stawia diagnozę na podstawie wywiadu, dotyczącego występujących u pacjenta objawów, i badania chorego. Jedynie w wybranych przypadkach wykonuje się nakłucie uwypuklenia, aby upewnić się, że zawiera on treść ropną. W przypadku bardzo dużych ropni, uciskających sąsiednie struktury, można zalecić badanie obrazowe, najczęściej tomografię komputerową, aby dokładnie ocenić stopień zaawansowania i rozprzestrzenienie zmiany.

Postępowanie w przypadku ropnia okołomigdałkowego

Powszechne stosowanie antybiotyków w obecnych czasach jest sposobem zwalczania bakteryjnych infekcji gardła, ale także formą profilaktyki powstawania ropni okołomigdałkowych. Dlatego też diagnozuje się je coraz rzadziej. Przy niewłaściwym leczeniu zakażenia bakteryjnego gardła lub jego braku, kiedy dojdzie do rozwoju ropnia, najczęściej stosuje się leczenie chirurgiczne polegające na nacięciu i drenażu ropnia, co przynosi pacjentowi natychmiastową ulgę. Zabieg wykonuje się z reguły w znieczuleniu miejscowym, choć u małych pacjentów lub szczególnie przerażonych dorosłych można zastosować znieczulenie ogólne. Oczywiście niezbędne jest jednoczesne włączenie antybiotykoterapii. W przypadku niewłączenia w porę odpowiedniego leczenia ropna infekcja może rozszerzyć się na tkanki szyi, głowy, a nawet klatki piersiowej, prowadząc do rozwoju sepsy, będącej stanem zagrożenia życia.

U pacjentów cierpiących na nawracające anginy, u których doszło do drugiego epizodu ropnia okołomigdałkowego, zaleca się (oczywiście po wyleczeniu infekcji) przeprowadzenie tonsillektomii, czyli usunięcia migdałków podniebiennych, aby zapobiec nawrotom ropnia.

Lek. Katarzyna Wiak

Najnowsze wpisy na blogu

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017