28.09.2017 r.

Powikłania anginy

Tantum Verde®

Powikłania anginy

Najwięcej przypadków anginy odnotowuje się od późnej jesieni do wczesnej wiosny. Ostre zapalenie migdałków podniebiennych i gardła przenosi się drogą kropelkową. Nieleczone lub leczone nieprawidłowo może prowadzić do powikłań ze strony różnych narządów – zagrażających zdrowiu, a nawet życiu.

Angina: przyczyny, objawy, leczenie

Anginę mogą wywołać bakterie lub wirusy. Za zapalenia o etiologii bakteryjnej najczęściej odpowiada Streptococcus pyogenes (paciorkowiec ß-hemolizujący grupy A), znacznie rzadziej paciorkowce grupy C i G (Arcanobacterium haemolyticum, Mycoplasma pneumoniae).

W przypadku anginy wirusowej okres wylęgania choroby wynosi 2-3 dni. Obraz kliniczny przypomina przeziębienie – obejmuje niewysoką gorączkę, ból gardła, kaszel, katar, chrypkę oraz powiększenie węzłów szyjnych tylnych. Objawy ustępują po kilku dniach odpoczynku w łóżku i leczeniu objawowym, polegającym na podawaniu leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych (paracetamol, ibuprofen) oraz leków łagodzących dolegliwości ze strony gardła (np. z benzydaminą).

Angina paciorkowcowa „wykluwa się” do 5 dni, zwiastują ją bóle głowy i ogólne osłabienie. Zaczyna się gwałtownie szybkim wzrostem temperatury ciała (nawet do 40 st. C) z towarzyszącymi bólami stawowo-mięśniowymi. Stan zapalny zajmuje miąższ migdałków, które są obrzęknięte i mocno przekrwione z żółtawo-białawymi nalotami w kryptach. Do charakterystycznych objawów choroby należy silny ból gardła i powiększone węzły chłonne szyjne przednie. Po kilku dniach dolegliwości stopniowo ustępują, dłużej utrzymuje się stan podgorączkowy i osłabienie.

Anginę bakteryjną leczy się objawowo, często terapia wymaga włączenia antybiotyku, z wyboru jest to penicylina (penicylina fenoksymetylowa (V)). Pacjentom uczulonym na penicyliny zwykle zaleca się antybiotyk makrolidowy. Leczenie trwa 10 dni.

Powikłania anginy

Nieleczone, leczone zbyt późno lub źle leczone zakażenie paciorkowcem ß-hemolizującym grupy A wiąże się z wyższym ryzykiem powikłań – głównie ropnych. Zdecydowanie rzadziej spotyka się zapalenie płuc i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub powikłania immunologiczne, jak gorączka reumatyczna czy ostre kłębuszkowe zapalenie nerek.

Ropień okołomigdałkowy

Aktualnie do najczęstszych powikłań anginy należy ropień okołomigdałkowy, który rozwija się między torebką migdałka a powięzią mięśni ściany gardła. Do komplikacji przyczyniają się bakterie niezwalczone podczas leczenia, które zbierają się w pobliżu migdałków i prowadzą do utworzenia ropnia i gorączki. Wśród objawów klinicznych wymienia się również silny, kłujący ból twarzy promieniujący do ucha, ból gardła oraz obrzęk i powiększenie węzłów chłonnych w okolicy kąta żuchwy. To dolegliwości przeważnie jednostronne (występują po stronie nacieku ropnego). Może pojawić się szczękościsk i stłumienie głosu. Ropień okołomigdałkowy wymaga szybkiego wdrożenia leczenia, polegającego na drenażu ropnia i antybiotykoterapii.

Zapalenie ucha środkowego

Innym, częstym powikłaniem anginy jest zapalenie ucha środkowego (wewnętrznego), na które zwykle zapadają małe dzieci. Chorzy cierpią z powodu jednostronnego, tętniącego bólu ucha o dużym nasileniu, który może intensyfikować się w pozycji leżącej. W uchu gromadzi się płyn surowiczy, pojawiają się szumy i upośledza się słuch. Pacjenci skarżą się na zaburzenia snu, w 25 proc. przypadków występuje też gorączka.

Z reguły leczenie polega na podaniu miejscowych leków obkurczających błony śluzowe oraz leków przeciwzapalnych, przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, a w niektórych przypadkach także antybiotyku. Rzadko zaleca się nacięcie błony bębenkowej w celu ewakuacji wydzieliny lub pobrania próbki do badania mikrobiologicznego.

Zapalenie zatok przynosowych

Kiedy infekcja wywołuje zapalenie i obrzęk śluzówek nosa i zatok, dochodzi do zaburzeń drożności ujść-połączeń zatok z jamą nosa, co utrudnia wentylację i ewakuację nagromadzonej wydzieliny. Obrzęk kompleksów ujściowo-przewodowych nie pozwala na sprawne usuwanie śluzu i powoduje zaleganie wydzieliny w zatokach. Odczyn śluzu obniża się; tworzy się środowisko sprzyjające namnażaniu bakterii. Zapalenie rozwija się i prowadzi do uszkodzeń nabłonka błony śluzowej zatok. Pojawiają się bóle głowy, twarzy, gorączka, wydzielina ropna w nosie i zaburzenia węchu. Terapia może wymagać włączenia antybiotyku działającego na paciorkowce.

Zapalenie płuc

Nieprawidłowe leczenie anginy może ułatwić paciorkowcom szerzenie się drogami oddechowymi i wywołanie zapalenia płuc. Powikłanie najczęściej dotyka osoby palące, z upośledzoną odpornością, małe dzieci i osoby starsze. Kluczowe objawy choroby to znaczne osłabienie i kaszel – początkowo suchy, który z czasem zmienia się w mokry – z odkrztuszaniem plwociny. Zapalenie płuc przebiega z wysoką gorączką, dreszczami i zlewnymi potami. Duszności, ucisk i ból klatki piersiowej nasilają się podczas kaszlu i oddychania. W leczeniu bakteryjnego zapalenia płuc stosuje się antybiotyki.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Do groźnych powikłań anginy paciorkowcowej należy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które rozwija się, gdy drobnoustroje przedostaną się do płynu mózgowo-rdzeniowego. Towarzyszą mu dotkliwe bóle głowy i karku oraz sztywność karku ograniczająca ruchy głowy. Na obraz kliniczny choroby składają się: gorączka, mdłości, wymioty i tzw. objaw Kerniga górny, związany z zajęciem opon przez stan zapalny (zgięcie kończyn w stawie biodrowym i kolanowym po przygięciu tułowia do przodu). Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wymaga hospitalizacji – trzeba jak najszybciej podać antybiotyk drogą dożylną oraz leki przeciwzapalne i przeciwobrzękowe, które zapobiegają obrzękowi mózgu.

Późne powikłania immunologiczne

Antygeny bakterii, które powodują anginę, wykazują podobieństwo do grupy antygenów charakterystycznych dla organizmu ludzkiego. Istnieje więc ryzyko, że przeciwciała wyprodukowane w czasie choroby przez układ immunologiczny zaczną reagować z własnymi tkankami. Jako późne powikłania mogą rozwinąć się choroby autoimmunologiczne: zapalenie kłębuszków nerkowych i gorączka reumatyczna, która prowadzi do uszkodzeń stawów i serca.

lek. med. Damian Korzybski

Specjalista chorób wewnętrznych i specjalista chorób płuc

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017