17.12.2018 r.

Poranny ból gardła - co może oznaczać?

Ból gardła związany z infekcją

Najczęstszą przyczyną bólu gardła są powszechne infekcje wirusowe i bakteryjne. W ich przebiegu patogen wnika do komórek błony śluzowej, wyścielającej np. gardło, i namnaża się, wywołując miejscowy stan zapalny. W jego przebiegu pacjent skarży się m.in. na obrzęk i dolegliwości bólowe gardła, nasilające się zwłaszcza przy połykaniu, ponieważ w proces ten jest zaangażowanych wiele mięśni gardła.

Nawet jeśli stanem zapalnym jest objęta początkowo wyłącznie błona śluzowa wyścielająca jamę nosową i zatoki, to i tak dolegliwości bólowe gardła, nasilające się zwłaszcza rano, po przebudzeniu są jego efektem. Dochodzi do tego na drodze dwóch mechanizmów. Po pierwsze w trakcie nocy nie opróżniamy nosa z wydzieliny, więc swobodnie spływa ona po tylnej ścianie gardła i podrażnia śluzówkę. Po drugie obrzęk błony śluzowej nosa utrudnia proces oddychania przez nos i zmusza nas w czasie snu do oddychania przez usta. W ten sposób dochodzi do przesuszania śluzówki gardła i wystąpienia podrażnienia.

Ból gardła spowodowany chorobami alergicznymi

Bardzo podobne są mechanizmy prowadzące do wystąpienia porannego bólu gardła w przebiegu najczęstszej choroby alergicznej, czyli alergicznego nieżytu nosa. Podstawowym czynnikiem uczulającym w naszym środowisku są pyłki drzew i traw, których nie brakuje w sezonie pylenia, czyli wiosną i latem. Wówczas do gabinetów lekarzy rodzinnych czy alergologów przybywa wielu pacjentów skarżących się na przewlekły katar, ale także na dolegliwości bólowe gardła, przede wszystkim w godzinach porannych. Pamiętajmy, że niektóre alergeny, takie jak roztocza kurzu domowego czy sierść zwierząt, mogą skutkować występowaniem objawów przez cały rok.

W przebiegu alergicznego nieżytu nosa również mamy do czynienia ze stanem zapalnym w obrębie nabłonka, który – podobnie jak w chorobach infekcyjnych – prowadzi do drażnienia śluzówki gardła przez spływającą wydzielinę i przesuszanie związane z koniecznością oddychania przez usta.

Inne choroby laryngologiczne

Konieczność oddychania przez usta, prowadząca do przesuszania śluzówki jamy ustnej i wskutek tego do dolegliwości bólowych, może być związana z innymi problemami laryngologicznymi, które tworzą blokadę w swobodnym przepływie powietrza przez jamę nosową. Klasycznym przykładem są tu np. polipy, czyli miejscowe rozrosty błony śluzowej, czy skrzywienie przegrody nosowej wrodzone lub nabyte, np. po urazie. Takie nieprawidłowości prowadzące do występowania nieprzyjemnych objawów są wskazaniem do zabiegu usunięcia polipa czy korekcji przegrody nosowej.

Refluksowe zapalenie gardła

Poranny ból gardła może być również efektem tzw. refluksowego zapalenia gardła. Refluks żołądkowo-przełykowy polega na cofaniu się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, a czasem także do wyżej położonych odcinków układu pokarmowego, np. gardła. Najczęściej jest on efektem zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku, który powinien zapobiegać cofaniu się treści.

Objawy refluksowe nasilają się w godzinach nocnych i porannych, ponieważ w pozycji leżącej treść siłą grawitacji łatwiej może przemieszczać się ku żołądkowi i wyżej, powodując wystąpienie zgagi, podrażnienia i dolegliwości bólowych, np. w obrębie gardła. Leczenie opiera się głównie na przewlekłym stosowaniu leków zmniejszających kwaśność soku żołądkowego. W najbardziej nasilonych przypadkach konieczny może okazać się zabieg operacyjny.

Bibliografia:

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017

[2] Pod red. Latkowski B, Otolaryngologia dla studentów medycyny i stomatologii, wyd. PZWL, Warszawa 2004

[3] https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/objawy/105644,bol-gardla

[4] https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/przelyk/50731,choroba-refluksowa-przelyku-refluks

[5] https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/57586,alergiczny-niezyt-nosa

 

Autor: Lek. Katarzyna Wiak

Najnowsze wpisy na blogu

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017