16.10.2018 r.

Nie ignoruj swędzącego podniebienia!

Lek. Krzysztof Pawlak

Objawy zgłaszane przez pacjentów są bardzo różne. Niektórzy z nich wstydzą się przyznać do rzadziej spotykanych, ale niezwykle uciążliwych symptomów. Przykładem może być uporczywy świąd podniebienia. Jego najczęstszą przyczyną są powszechne infekcje wirusowe, a także reakcje alergiczne, nie tylko pokarmowe. Jakie są inne możliwe przyczyny wystąpienia tego stanu?

Infekcje

Najczęstszą przyczyną uczucia świądu podniebienia miękkiego są infekcje, zwłaszcza wirusowe. W ich przebiegu dochodzi do wnikania patogenów do komórek nabłonka wyścielającego gardło, a czasem także tylną część podniebienia i wywołania reakcji zapalnej. Produkowane wówczas substancje, nazywane mediatorami stanu zapalnego, drażnią zakończenia nerwowe. Mimo że większość pacjentów interpretuje je jako dolegliwości bólowe, niektórzy opisują je jako uczucie pieczenia czy swędzenia w gardle.

Uczucie świądu jest najsilniejsze w pierwszych dniach infekcji. Wraz z czasem trwania choroby organizm zwalcza jego przyczynę, co łagodzi także dolegliwości.

Reakcje alergiczne

Równie częstą przyczyną uczucia świądu podniebienia są reakcje alergiczne. Pierwsze na myśl przychodzą wówczas alergie pokarmowe. Czynnik uczulający działa wtedy bezpośrednio na błony śluzowe, powodując wydzielenie dużych ilości histaminy, co z kolei prowadzi do wystąpienia obrzęku i uczucia swędzenia. Wśród najczęstszych alergenów pokarmowych można wymienić m.in. orzeszki ziemne i inne orzechy, owoce morza oraz seler naciowy.

Pamiętajmy jednak, że za uczucie swędzenia podniebienia, a szczególnie jego tylnej części może odpowiadać także alergiczny nieżyt nosa i zatok przynosowych. Wówczas wydzielina uporczywie spływa po tylnej ścianie gardła, a w przypadku, np. spania na boku, może spływać także w okolice podniebienia miękkiego, wywołując dolegliwości bólowe czy uczucie swędzenia.

Grzybicze zapalenie jamy ustnej

Uczucie swędzenia czy dolegliwości bólowe mogą być również związane z toczącą się w jamie ustnej infekcją grzybiczą. Schorzenie to jest często spotykane u niemowląt, których opiekunowie nie przywiązują dostatecznie dużej wagi do codziennej higieny. Pokarm kobiecy, a także mieszanki mleczne stanowią bogate źródło węglowodanów, jednak ich resztki, które pozostają w jamie ustnej, stają się doskonałą pożywką dla bakterii i grzybów. U dorosłych natomiast grzybicze zapalenie jamy ustnej obserwuje się przede wszystkim u osób z obniżoną odpornością, np. w przebiegu AIDS, w trakcie leczenia immunosupresyjnego, np. po przeszczepach czy po antybiotykoterapii.

W przebiegu grzybiczego zapalenia jamy ustnej można w niej zauważyć białe naloty, których obecności towarzyszą dolegliwości bólowe, a czasem także świąd. Zmiany zlokalizowane są zwłaszcza na błonie śluzowej policzków i podniebienia, choć mogą wystąpić także na języku czy dziąsłach.

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej

Kolejną możliwą przyczyną uczucia świądu podniebienia jest opryszczkowe zapalenie jamy ustnej. Jest ono spowodowane zakażeniem wirusem Herpes simplex, czyli HSV. Podobnie jak w opryszczce wargowej początkowo chory może zgłaszać zaburzenia czucia i świąd, które stosunkowo trudno jest zaobserwować w okolicy podniebienia. Następnie na błonie śluzowej pojawiają się drobne pęcherzyki o cienkiej pokrywie, która łatwo ulega przerwaniu, co prowadzi do wystąpienia bolesnych nadżerek.

Do zakażenia wirusem HSV dochodzi na skutek kontaktu z wydzieliną pęcherzykową, śliną czy z błonami śluzowymi bezpośrednio (np. przez pocałunek) czy pośrednio (wspólne naczynia, ręczniki). Pamiętajmy również, że po wyleczeniu zmian, wirus pozostaje w latentnej formie w zwojach nerwowych, a przy sprzyjających warunkach może dojść do reaktywacji zakażenia i ponownego wystąpienia objawów. Czynnikiem wyzwalającym bywa np. ekspozycja na słońce, infekcja, miesiączka czy stres.

Bibliografia:

[1] Interna Szczeklika 2017, pod red. Gajewski P., Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.

[2] https://choroby-zakazne.mp.pl/choroby/zakazenia-wirusowe/158823,zakazenie-wirusem-opryszczki-zwyklej-u-doroslych – data dostępu: 28.09.2018.

[3] https://www.mp.pl/otolaryngologia/gardloikrtan/jama_ustna/107527,grzybicze-zapalenie-jamy-ustnej – data dostępu: 28.09.2018.

[4] https://pediatria.mp.pl/choroby/choroby-alergiczne/138480,alergia-pokarmowa – data dostępu: 28.09.2018.

Najnowsze wpisy na blogu

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017