05.10.2017 r.

Kaszel suchy

Tantum Verde®

Kaszel suchy

Kaszel jest jednym z mechanizmów obronnych organizmu, umożliwiającym oczyszczanie drzewa oskrzelowego i dróg oddechowych z nadmiaru wydzieliny lub ciał obcych. Ze względu na charakter wyróżnia się kaszel suchy (nieproduktywny) i mokry (produktywny). Najczęściej kaszel suchy pojawia się w przebiegu infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych, towarzyszy też astmie i niektórym chorobom płuc.

Skąd się bierze odruch kaszlu?

Kaszel odruchowy, (który nie został wywołany w sposób dobrowolny) inicjują tzw. receptory kaszlowe ulokowane w oskrzelach. Gdy dojdzie do ich podrażnienia, impulsy nerwowe docierają do ośrodka kaszlu w mózgu (konkretnie do rdzenia przedłużonego), który uruchamia odruch kaszlu. A dokładniej – prowadzi do nabrania powietrza do płuc i gwałtownego wydalenia go z dróg oddechowych przez ciśnienie wytworzone w klatce piersiowej w trakcie wdechu. Wyrzucane powietrze zabiera ze sobą czynniki drażniące, oczyszczając z nich drogi oddechowe.

Ze względu na czas trwania kaszel dzieli się na ostry (utrzymuje się do 3 tygodni), podostry (od 3 do 8 tygodni) i przewlekły (pow. 8 tygodni). Oprócz tego wyróżnia się kaszel suchy i mokry. Kaszlowi nieproduktywnemu nie towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny (plwociny).

Nieproduktywny kaszel w infekcjach wirusowych

Suchy kaszel to charakterystyczny objaw chorób układu oddechowego – z reguły wskazuje na infekcję wirusową górnych dróg oddechowych. Wirusy nie prowadzą do zalegania ropnej wydzieliny w drogach oddechowych, ale przyczyniają się do uszkodzenia nabłonka.

Nieproduktywny kaszel na ogół występuje z bólami głowy, bólem gardła, gorączką lub stanem podgorączkowym. Bywa szczególnie uciążliwy – może wiązać się z dusznościami, mieć charakter napadowy i zaburzać nocny odpoczynek. Zwykle utrzymuje się od początku infekcji do kilku tygodni po ustąpieniu objawów. U niektórych pacjentów kaszel po infekcji wirusowej, wywołany nadreaktywnością oskrzeli, trwa nawet przez kilka miesięcy. W terapii stosuje się m.in. kodeinę, która działa hamująco na ośrodek kaszlu w mózgu

Napady suchego kaszlu – kliniczny objaw astmy

Nieproduktywny kaszel to również wykładnik astmy, w szczególności zespołu Corrao, czyli astmy kaszlowej (cough variant asthma). To objaw dominujący lub jedyny symptom kaszlowego wariantu astmy. Suchy, przewlekły kaszel nasila się pod wpływem wysiłku fizycznego i chłodnego powietrza.

Chorobie nie towarzyszą typowe objawy astmy oskrzelowej, jak duszność czy świszczący oddech, dlatego trudno ją rozpoznać i właściwie leczyć. Dodatkową komplikację stanowią prawidłowe wyniki badań (w tym spoczynkowej spirometrii, RTG klatki piersiowej i badania fizykalnego). Astma kaszlowa wymaga pogłębionej diagnostyki z zakresu pulmonologii i alergologii. Dobre efekty z reguły przynosi leczenie przeciwastmatyczne (steroidami wziewnymi).

Kaszel w chorobach śródmiąższowych płuc

Nieproduktywny, przewlekły kaszel występuje w wielu chorobach śródmiąższowych płuc, w których symptomy nasilają się powoli. Chorzy skarżą się na uczucie duszności, przyspieszony oddech, brak apetytu, czasem zaburzenia trawienia. Trzeba zaznaczyć, że nie są to objawy swoiste dla chorób śródmiąższowych płuc, ponieważ pojawiają się w przebiegu szeregu schorzeń układu oddechowego (jak astma, mukowiscydoza).

Leczenie polega na podawaniu leków przeciwkaszlowych, leków hamujących układ immunologiczny (immunosupresja), często włącza się też tlenoterapię. W nielicznych przypadkach konieczny jest przeszczep płucoserca.

Po zakończeniu leczenia pacjenta obejmuje się specjalistyczną opieką lekarską. Zaleca się szczepienia przeciw grypie, pneumokokom i Haemophilus influenzae. Należy stosować zdrową, zbilansowaną dietę i przestrzegać całkowitego zakazu palenia tytoniu. Powinno się również unikać czynników niekorzystnych dla płuc, w tym zadymionych pomieszczeń, szkodliwych pyłów i alergenów.

Kaszel suchy – metody leczenia

Infekcje wirusowe leczy się objawowo – zaleca się leki przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. W aptece można znaleźć szereg preparatów na kaszel suchy, które działają ośrodkowo lub obwodowo (znieczulają zakończenia nerwowe w oskrzelach) i nawilżają błony śluzowe dróg oddechowych. Napady nieproduktywnego kaszlu zwalcza się także lekami antyhistaminowymi. W przypadku chorób przebiegających z bólem gardła podaje się leki z benzydaminą. Duże znaczenie ma też nawadnianie organizmu i prawidłowa wilgotność powietrza w pomieszczeniach.

Nie wolno zapominać, że leczenie suchego kaszlu polega przede wszystkim na leczeniu choroby podstawowej. Należy ustalić czynnik etiologiczny dolegliwości i wdrożyć terapię celowaną. Przyczynowe leczenie na ogół uzupełnia się leczeniem objawowym, które poprawia komfort życia pacjentów.

lek. med. Damian Korzybski

Specjalista chorób wewnętrznych i specjalista chorób płuc

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017