13.10.2017 r.

Kaszel mokry

Tantum Verde®

Kaszel mokry

Kaszel to odruch obronny – jego rola polega na usuwaniu z krtani, tchawicy i oskrzeli nadmiaru wydzieliny, ciał obcych i mikroorganizmów. Kaszel mokry przebiega z odkrztuszaniem plwociny – to najczęstszy objaw bakteryjnych infekcji dróg oddechowych. Towarzyszy m.in. zapaleniu zatok, zapaleniu oskrzeli i zapaleniu płuc.

Oczyszczająca funkcja kaszlu

Kaszel jest reakcją organizmu na podrażnienie gałązek nerwu błędnego przez receptory kaszlowe, stymulowane przez bodźce mechaniczne, chemiczne lub fizyczne. Zwykle stanowi kliniczny objaw choroby, ale może być też zjawiskiem fizjologicznym.

Istnieje wiele podziałów kaszlu, najczęściej jednak wyodrębnia się kaszel suchy (nieproduktywny) i mokry (produktywny). Z reguły kaszel produktywny świadczy o rozwoju chorób układu oddechowego. Dzięki niemu drogi oddechowe mogą oczyszczać się z nadmiaru wydzieliny lub substancji drażniących.

Wydzielina dróg oddechowych

Śluz w drogach oddechowych produkowany jest przez komórki owalne i wielokomórkowe gruczoły podśluzówkowe, ulokowane w błonie śluzowej. W składzie specyficznej wydzieliny znajdują się substancje przeciwbakteryjne i przeciwciała chroniące przed szkodliwym wpływem drobnoustrojów chorobotwórczych i innych czynników drażniących. Oczyszczanie układu oddechowego ułatwiają też rzęski nabłonka – ich charakterystyczne, wahadłowe ruchy umożliwiają przesuwanie śluzu z zanieczyszczeniami w kierunku gardła i odkrztuszanie wydzieliny.

Kaszel mokry bywa szczególnie uciążliwy, gdy konsystencja wydzieliny staje się zbyt lepka i nie może przemieszczać się ani ku tchawicy, ani w stronę oskrzeli. Kaszel w takim wypadku nie przynosi oczekiwanej ulgi.

Kaszel mokry – zapalenie oskrzeli

Ropna wydzielina i gorączka są klinicznymi wykładnikami bakteryjnych zakażeń dróg oddechowych.

Kaszel – początkowo suchy, a następnie mokry, któremu towarzyszy odkrztuszanie śluzowej, śluzowo-ropnej lub ropnej plwociny – to charakterystyczny objaw zapalenia oskrzeli. Choroba przebiega z gorączką, bólem gardła, problemami z oddychaniem, świszczącym oddechem, bólami mięśni i złym samopoczuciem.

W zapaleniu oskrzeli stosuje się głównie leczenie objawowe – zaleca się nawadnianie organizmu, przyjmowanie leków przeciwgorączkowych i leków mukolitycznych (wykrztuśnych). W przypadku silnych duszności podaje się leki rozkurczające oskrzela. Ból gardła można łagodzić lekami z benzydaminą. Należy nawilżać powietrze w pomieszczeniach, pić mleko z miodem i ciepłe napary z szałwii. Leki przeciwdrobnoustrojowe włącza się do terapii tylko w wyjątkowych sytuacjach.

Kaszel przy zapaleniu zatok

Mokry kaszel, który wzmaga się w nocy, należy do obrazu klinicznego zapalenia zatok przynosowych (zwłaszcza u dzieci). Schorzenie manifestuje się wydzieliną spływającą po tylnej ścianie gardła i bólem w rzucie „chorej” zatoki (zwykle o charakterze ucisku). Pacjenci skarżą się na gorączkę, upośledzenie drożności nosa i wyciek z nosa (czasem ropny).

Ciężki przebieg kliniczny choroby jest wskazaniem do antybiotykoterapii. W przypadku niezadowalających efektów leczenia podejrzewa się niebakteryjną przyczynę zapalenia lub zakażenie szczepem opornym. Terapia wymaga korekty: włączenia antybiotyku drugiego wyboru lub dalszej diagnostyki. Poza tym zaleca się preparaty redukujące obrzęk błony śluzowej, obkurczające naczynia krwionośne i ułatwiające transport śluzowo-rzęskowy.

Zmienny charakter kaszlu – zapalenie płuc

Kaszel – na początku suchy, który z czasem zmienia się w mokry – może sugerować zapalenie płuc. Choroba zaczyna się nagle i objawia gorączką z dreszczami i potami, ogólnym osłabieniem oraz bólami mięśniowymi. W jej przebiegu pojawiają się bóle w klatce piersiowej i uczucie duszności.

Zapalenie płuc o etiologii bakteryjnej leczy się antybiotykami (wybór konkretnego leku leży w gestii lekarza). Pacjenci, u których wystąpiły objawy uczulenia, powinni bezzwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Zaleca się przyjmowanie leków osłonowych z żywymi kulturami bakterii, które zapobiegają objawom ze strony przewodu pokarmowego. W leczeniu zapalenia płuc stosuje się także leczenie objawowe (głównie przeciwgorączkowe i przeciwbólowe).

Mukowiscydoza – groźny kaszel dziedziczny

Objawy mukowiscydozy nasilają się z czasem. To choroba dziedziczna, która manifestuje się przewlekłym kaszlem z odkrztuszaniem wydzieliny śluzowej, później gęstszej, ropnej, z domieszką krwi (przewlekła obecność bakterii w plwocinie negatywnie wpływa na rokowanie). W przebiegu choroby pojawiają się duszności i długotrwały katar (zwykle ropny). Na obraz kliniczny mukowiscydozy składają się też dolegliwości ze strony: układu pokarmowego (wzdęcia, bóle brzucha, tłuszczowe i cuchnące stolce) oraz układu rozrodczego (problemy z zajściem w ciążę u kobiet i niepłodność u mężczyzn).

Obecnie nie istnieje skuteczny schemat leczenia mukowiscydozy, ale terapie mogą opóźniać rozwój choroby i łagodzić jej objawy. Pacjenci są obejmowani wielospecjalistyczną opieką lekarską. Chorym podaje się m.in. antybiotyki, leki rozszerzające drogi oddechowe, leki ułatwiające odkrztuszanie wydzieliny i doustne enzymy trzustkowe. W niektórych przypadkach konieczne okazuje się przeszczepienie płuc.

lek. med. Damian Korzybski

Specjalista chorób wewnętrznych i specjalista chorób płuc

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017