24.10.2018 r.

Czym się różni kaszel mokry od suchego?

Lek. Katarzyna Wiak

Kaszel jest jednym z najczęściej występujących objawów chorobowych, zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Oprócz podziału kaszlu na ostry, podostry i przewlekły ze względu na czas utrzymywania się objawu, dzieli się go także ze względu na charakter – na suchy i mokry. Jakie są przyczyny występowania każdego z nich? Czy kaszel suchy i kaszel mokry leczy się tak samo?

Czym jest kaszel?

Kaszel jest najczęściej występującym objawem ze strony układu oddechowego. Ma charakter odruchu obronnego, którego celem jest oczyszczenie dróg oddechowych i zapewnienie ich drożności dla przepływającego powietrza. Odruch kaszlu polega na wdechu, po czym następuje chwilowe zamknięcie nagłośni, przyczyniające się do wzrostu ciśnienia w klatce piersiowej i płucach, a po jej gwałtownym otworzeniu następuje wyrzut powietrza i wszelkich zalegających w drogach oddechowych wydzielin czy ciał obcych. Przyczyną wystąpienia odruchu kaszlowego jest drażnienie zakończeń nerwowych w drogach oddechowych przez drobnoustroje, zalegającą wydzielinę czy np. czynniki chemiczne zawarte w dymie papierosowym.

Ze względu na charakter, kaszel dzieli się na suchy, czyli bez odkrztuszania wydzieliny, i mokry, czyli wilgotny z odkrztuszaniem wydzieliny. Charakter kaszlu może wskazywać na jego przyczynę, co ułatwia postawienie właściwej diagnozy.

Przyczyny kaszlu suchego i mokrego

Występowanie kaszlu, niezależnie od charakteru, jest najczęściej efektem schorzeń układu oddechowego. Najpowszechniejszą przyczyną są infekcje układu oddechowego, np. krtani, oskrzeli czy płuc. Kaszel suchy może być także objawem astmy czy chorób śródmiąższowych płuc. Co ciekawe, bywa także symptomem niewydolności serca. U wielu chorych uporczywy suchy kaszel jest działaniem niepożądanym farmakoterapii z zastosowaniem leków z grupy ACEI, czyli inhibitorów konwertazy angiotensyny. Ta grupa leków jest bardzo często wykorzystywana w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca czy przewlekłej choroby nerek.

Przyczynami kaszlu mokrego, oprócz infekcji, mogą z kolei okazać się: przewlekła obturacyjna choroba płuc, występująca przede wszystkim u palaczy, astma czy rozstrzenie oskrzeli. Dodatkowo charakter odkrztuszanej wydzieliny może ułatwiać postawienie diagnozy. U chorych z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc kaszel ma szczególnie nasilenie w godzinach rannych, a wydzielina jest gęsta, śluzowa i lepka. Zmiana jej charakteru na ropną, gęstą, żółtawą  często o nieprzyjemnym zapachu, wskazuje z wysokim prawdopodobieństwem na nadkażenie bakteryjne i konieczność włączenia antybiotykoterapii. Szczególnie niebezpieczne jest pojawienie się w plwocinie krwi i jest to wskazanie do natychmiastowej wizyty u lekarza. Krwioplucie może być pierwszym objawem nie tylko nowotworów płuc, ale także zagrażającej życiu zatorowości płucnej.

Różnice w leczeniu kaszlu suchego i mokrego

Każdy kaszel, który utrzymuje się powyżej 2-3 tygodni, jest wskazaniem do wizyty u lekarza i rozszerzenia diagnostyki. Najczęściej nie jest to jednak powód do niepokoju, bo możemy mieć do czynienia z kaszlem alergicznym lub tzw. kaszlem poinfekcyjnym, związanym z podrażnieniem oskrzeli, który może utrzymywać się nawet 3 miesiące po zachorowaniu na nawet błahą chorobę przeziębieniową.

Kaszel suchy, bez odksztuszania wydzieliny, można spróbować leczyć z zastosowaniem leków przeciwkaszlowych, zawierających np. kodeinę, dekstrometorfan czy butamirat. Absolutnie nie należy natomiast stosować tego typu leków w przypadku kaszlu mokrego. Prowadziłoby to do hamowania odruchu kaszlu, a co za tym idzie zalegania wydzieliny w drogach oddechowych, co sprzyja jej nadkażeniu bakteryjnemu i prowadzi do rozwoju czasem poważnych stanów zapalnych.

W kaszlu mokrym należy dążyć do usuwania wydzieliny z dróg oddechowych. Można to osiągnąć poprzez nawilżanie dróg oddechowych, np. inhalacjami roztworu chlorku sodu, i zabiegami ułatwiającymi usuwanie wydzieliny, takimi jak oklepywanie. Dodatkowo doskonale sprawdzają się leki mukolityczne rozrzedzające wydzielinę, którą łatwiej wówczas odkrztusić. Zawierają one np. acetylocysteinę, bromheksynę czy ambroksol. Tego typu preparaty należy jednak stosować najpóźniej na kilka godzin przed snem, by zapobiec wzmożonemu odkrztuszaniu w godzinach nocnych.

Bibliografia:

[1] Pod red. Kawalec W., Pediatria, tom 2, wyd. PZWL, Warszawa 2013

[2] Pod red. Dobrzańska A., Pediatria. Podręcznik do Lekarskiego Egzaminu Końcowego i Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2014

[3] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017

[4] https://pulmonologia.mp.pl/objawy/70135,kaszel

[5] https://pediatria.mp.pl/objawy/75933,kaszel

Najnowsze wpisy na blogu

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017