05.07.2017 r.

Afty – bolesny problem

Tantum Verde®

Afty – bolesny problem

Afta (łac. aphtosis) jest niedużym, jednak stosunkowo bolesnym owrzodzeniem, które dotyka błonę śluzową jamy ustnej. Może występować na miękkim fałdzie skóry, który łączy dziąsła i wewnętrzną stronę policzków, ale pojawia się też na języku i podniebieniu miękkim. Płytkie, lecz dokuczliwe nadżerki mają skłonność do nawracania. W leczeniu stosuje się leki łagodzące ból i stan zapalny.

Afty – czynniki predysponujące

Aftą określa się stan zapalny objawiający się owrzodzeniem na błonie śluzowej jamy ustnej. Małe nadżerki mogą wywołać znaczne dolegliwości bólowe, które nasilają się pod wpływem dotyku, utrudniając przyjmowanie płynów i pokarmów, a nawet mówienie.

Przyczyny powstawania aft nie są do końca znane, choć uważa się, że na ich rozwój wpływają zaburzenia odporności komórkowej, a także drobne mechaniczne podrażnienia lub urazy śluzówki jamy ustnej. Dochodzi do nich m.in.: podczas szczotkowania zębów czy jedzenia. Na owrzodzenia cierpią pacjenci z aparatami ortodontycznymi i seniorzy, którzy noszą protezy zębowe. Wśród czynników predysponujących do wystąpienia aft wymienia się zmiany hormonalne (menopauza), niedobory witaminy B12, kwasu foliowego i żelaza, alergie, stres, pewną rolę odgrywa także genetyka. Najczęściej z owrzodzeniami w jamie ustnej zmagają się panie od 20. do 40. roku życia, jednak nadżerki nie omijają również mężczyzn.

Owrzodzenia w jamie ustnej: objawy, charakter nawrotowy

Pacjentom z reguły doskwierają zmiany wielkości ok. 5 mm, choć rozmiar aft waha się od 1 mm do 2 cm. Owrzodzenia przybierają kształt owalny lub okrągły o wyraźnej, okalającej je rumieniowej otoczce (oznaka stanu zapalnego, rozwijającego się miejscowo). Pokrywa je specyficzny, białawy („sadłowaty”) nalot – substancja włóknista. Występują pojedynczo lub w nieco większej liczbie. Mogą pojawić się m.in.: w przedsionku jamy ustnej, na języku i podniebieniu miękkim. Małe afty na ogół ustępują po 7-14 dniach i nie pozostawiają blizn, ale mają tendencje do nawracania. Warto nadmienić, że obecność zmian powinna skłaniać do szczególnej dbałości o higienę jamy ustnej i zapoznania się z właściwą techniką szczotkowania zębów.

Diagnoza zwykle nie jest trudna, ponieważ stawia się ją na podstawie badania fizykalnego. Jednak gdy afty często nawracają, należy wykluczyć poważniejsze przyczyny dolegliwości (zwłaszcza jeśli owrzodzenia są liczne). W pewnych przypadkach nadżerki tego rodzaju towarzyszą zapalnym chorobom jelit, chorobom hematologicznym, zespołowi Behçeta oraz upośledzeniom odporności (w tym HIV).

Metody leczenia aft

W miejscowym leczeniu aft wykorzystuje się preparaty wysuszające, ściągające, a także roztwory antybiotyków (w tym tetracykliny). W pewnych przypadkach zaleca się leki miejscowe z glikokortykosteroidami, które ograniczają stan zapalny. Czasem należy stosować środki witaminowe. Proces gojenia aft przyspieszają płukanki jamy ustnej, np. z dodatkiem szałwii lub kory dębu. Ulgę przynoszą preparaty na bazie benzydaminy, które działają miejscowo znieczulająco, przeciwzapalnie, antyseptycznie i przeciwbólowo, dostępne w postaci: płynu do płukania jamy ustnej, aerozolu, tabletek do ssania.

Terapia aft polega nie tylko na uśmierzaniu dolegliwości bólowych, ale także na izolowaniu zmian od środowiska jamy ustnej. W aptekach dostępne są gotowe środki powlekające zmiany warstwą ochronną i separujące je od czynników drażniących, które przyspieszają regenerację nabłonka oraz zmniejszają ból i uczucie dyskomfortu.

Jak zapobiegać aftom?

Profilaktyka aft polega na unikaniu czynników, które prowadzą do podrażnień śluzówki jamy ustnej (co nie zawsze jest możliwe). Warto zauważyć, że niektóre płukanki jamy ustnej wzmacniają barierę ochronną (np. z siemieniem lnianym, malwą, rumiankiem, szałwią). Z pewnością należy ściśle przestrzegać zasad higieny jamy ustnej; lepiej używać delikatniejszych szczoteczek z miękkim włosiem. Zaleca się unikać sytuacji stresowych i zrezygnować z dań lub produktów żywnościowych, które mogą prowadzić do mikrourazów błony śluzowej. Powinno się zadbać o odpowiednie dopasowanie aparatów ortodontycznych bądź protez. Nawrotom aft zapobiega także właściwie zbilansowana dieta i dobry stan ogólny organizmu – warto pamiętać o systematycznej aktywności fizycznej, która przy okazji redukuje poziom stresu. Kobiety w okresie menopauzy muszą pozostawać pod opieką endokrynologa i stosować się do jego zaleceń.

Jeśli wraz z aftami występuje gorączka lub leczenie domowe nie przynosi rezultatu, należy zgłosić się do lekarza.

lek. med. Damian Korzybski

Specjalista chorób wewnętrznych i specjalista chorób płuc

INFORMACJA PRAWNA
Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
TV/WWW/10/2017